2026 Ağustos-Uluslararası Yatırım Pozisyonu

 

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (UYP) VE ÖDEMELER DENGESİ

(Zafer YÜKSELER, 20 Ekim 2026)

2025 yılı aralık ayında 350 milyar dolar olan Net UYP açığı, 2026 yılı ağustos ayında 364,5 milyar dolara yükselmiştir. Bu dönemde varlıklar 16,7 milyar dolar, yükümlülükler ise 31,2 milyar dolar artmıştır. Varlıklar kısmındaki atış, doğrudan ve portföy yatırımları, mevduat ve resmi rezerv artışından kaynaklanmıştır. Yükümlülüklerdeki artış, portföy yatırımları, krediler, ticari krediler ve bankalar mevduatından kaynaklanmıştır. 2025 yılında 209,2 milyar dolar olan yabancıların finansal yatırım stoku, hisse senedi ve borç senetlerindeki artışın etkisiyle 2026 yılı ağustos ayında 234,2 milyar dolara yükselmiştir 

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (Milyon ABD doları)

	2025 Aralık (1)	2026 Ağustos (2)	Fark   (2-1)	Farkın Kaynakları
				Ödemeler Denge. Akımı 2025 Oc.-Ağus.	Değerleme-Kur ve Parite Farkları
NET UYP (1-2)	-349.966	-364.472	-14.506	-40.964	26.458
1.Varlıklar	428.507	445.229	16.722	6.265	10.457
Doğrudan Yatırımlar	75.841	82.398	6.557	6.557	0
Portföy Yatırımları	6.733	9.102	2.359	17.425	-15.056
Finansal Türevler	3.080	3.765	685	-11.816	12.501
Ticari Krediler	61.056	61.840	784	1.511	-727
Krediler	4.970	5.997	1.027	-3.653	4.680
Mevduat	88.602	91.036	2.434	7.155	-4.721
Bankalar-YP	43.951	43.774	-177	1.997	-2.174
Diğer Varlıklar	4.204	4.396	192	4	188
Rezerv Varlıklar	184.021	186.695	2.674	-10.918	13.592
2.Yükümlülükler	778.473	809.701	31.228	47.229	-16.001
Doğrudan Yatırımlar	230.032	225.942	-4.090	6.848	-10.938
Portföy Yatırımları	142.503	164.695	22.192	21.114	1.078
Finansal Türevler	3.483	3.079	-404	-14.975	14.571
Ticari Krediler	63.694	65.736	2.042	2.756	-714
Krediler	239.662	249.592	9.930	27.792	-17.862
Mevduat	91.663	93.220	1.557	3.660	-2.103
TCMB	24.965	23.698	-1.267	-1.639	372
Bankalar	66.698	69.522	2.824	5.299	-2.475
Diğ.Yüküm. + SDR	7.436	7.437	1	34	-33
ULUSLARARASI REZERV	227.972	230.469	2.497	-8.921	11.418
TCMB	184.021	186.695	2.674	-10.918	13.592
Bankalar	43.951	43.774	-177	1.997	-2.174
Y.Dışı Yerleşik Finans. Y.	209.201	234.217	25.016	26.413	-1.397
Hisse Senedi	40.697	53.567	12.870	6.622	6.248
Borç Senedi	101.806	111.128	9.322	14.492	-5.170
Mevduat	66.698	69.522	2.824	5.299	-2.475

Kaynak: TCMB.

UYP stok değerleri, finansal varlık ve yükümlülüklere ilişkin ödemeler dengesi akım girişlerinden, farklı para birimlerinin dolara karşı değerlerindeki değişimden, Türk lirasının dolar karşısındaki değerinden, hisse senetleri, DİBS ve altın fiyatlarındaki değişimden etkilenmektedir. Stok veriler incelendiğinde, en belirgin değişimin, doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları, rezerv, kredi ve mevduat kalemlerinde olduğu görülmektedir.

2026 yılı ocak-ağustos dönemi ödemeler dengesi akımları incelendiğinde, doğrudan yatırımların 6,6 milyar dolar, portföy yatırımlarının 17,4 milyar dolar, mevduatın 7,2 milyar dolar arttığı, resmi rezervlerin 10,9 milyar dolar, finansal türevlerin 11,8 milyar dolar, kredilerin ise 3,7 milyar dolar azaldığı ve böylece toplam varlıkların 6,3 milyar dolar arttığı görülmektedir. Yükümlülükler kısmında doğrudan yatırımlarda 6,8 milyar dolar, portföy yatırımlarında 21,1 milyar dolar, kredilerde 27,8 milyar dolar, bankalar mevduatında 5,3 milyar dolar, ticari kredilerde 2,8 milyar dolar artış olmuş, finansal türevlerin 15 milyar dolar, TCMB’deki mevduatın 1,6 milyar dolar azalmasının etkisiyle toplam yükümlülüklerdeki artış 47,2 milyar dolar olmuştur. Sonuç olarak 2026 ocak-ağustos döneminde ödemeler dengesi finans hesabından 41 milyar dolar giriş olmuş ve net uluslararası yükümlülüğümüz de aynı tutarda artmıştır.

2026 yılı ocak-ağustos döneminde değerleme-kur ve parite farkları etkisi, varlıkları 10,5 milyar dolar artırmış, yükümlülükleri ise 16 milyar dolar azaltmıştır. Böylece değerleme-kur ve parite değişiminin Net UYP’ye etkisi 26,5 milyar dolar olmuştur. 2026 ocak-ağustos döneminde, doğrudan yatırım, portföy yatırımları, mevduat, kredi ve rezerve ilişkin değerlemeler varlık ve yükümlülükleri önemli ölçüde etkilemiştir. Değerleme-kur ve parite etkisi, TCMB rezerv varlıklarını 13,6 milyar dolar artırmış, bankaların rezerv varlıklarını ise 2,2 milyar dolar azaltmıştır. Özellikle, ağustos ayında altın fiyatlarındaki yükseliş, altın rezervlerini ve değerlemeleri önemli ölçüde etkilemiştir. 2025 aralık ayında 112,4 milyar dolar olan altın rezervleri, 2026 temmuz ayında 100,6 milyar dolara gerilemiş, ağustos ayında ise altın fiyatlarındaki yüzde 13,6 oranındaki artışın etkisiyle 117,1 milyar dolara yükselmiştir.

Uluslararası Yatırım Pozisyonundaki değişim ile Ödemeler Dengesi Tablosu birlikte değerlendirildiğinde, varlıklar bölümünde “portföy yatırımları”, yükümlülükler bölümünde “krediler”, “bankalar-mevduat” ve portföy yatırımları-borç senetleri” kalemlerinde önemli bir uyumsuzluk olduğu dikkati çekmektedir. TCMB 2024 aralık ayında portföy yatırımlarında önemli bir revizyon yapmıştır, ancak buna rağmen sorunun devam ettiği görülmektedir.

Aşağıdaki Grafik:1’de Net UYP verisi yanı sıra, değerleme-kur-parite etkisinden daha az etkilenen, doğrudan yatırımlar ve hisse senetleri hariç Net UYP ile uluslararası rezervler verisi de yer almaktadır. 2025 yılı aralık ayında -159,2 milyar dolar olan doğrudan yatırımlar ve hisse senedi hariç net UYP 2026 yılı ağustos ayında -172,1 milyar dolar olmuştur. 2025 yılı sonunda 228 milyar dolar olan toplam uluslararası rezervler ise, İran savaşı ve altın fiyatlarındaki düşüşün de etkisiyle 2026 yılı temmuz ayında 209 milyar dolara gerilemiş, ağustos ayında ise 230,5 milyar dolara yükselmiştir.

	2025	2026 1.Ç	2026 2.Ç	2026 Tem.	2026 Ağu.
TOPLAM NET UYP	-349.966	-377.021	-407.373	-398.735	-364.472
TCMB	153.243	120.780	118.602	135.585	157.217
GENEL HÜKÜMET	-91.591	-87.103	-90.467	-93.174	-93.924
BANKALAR	-130.705	-119.119	-136.902	-142.181	-133.001
DİĞER SEKTÖRLER	-280.913	-291.579	-298.605	-298.965	-294.764

            2026 temmuz ayında 398,7 milyar dolar olan toplam Net UYP açığı, ağustos ayında 364,5 milyar dolara gerilemiştir. Bu gerilemede, TCMB’nin Net UYP fazlasının 135,6 milyar dolardan 157,2 milyar dolara yükselmesi etkili olmuştur. Bu dönemde, bankalar ve diğer sektörlerin pozisyon açıklarında da düşüş olmuştur.