2026 Mayıs- Uluslararası Yatırım Pozisyonu

 

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (UYP) VE ÖDEMELER DENGESİ

(Zafer YÜKSELER, 20 Temmuz 2026)

2025 yılı aralık ayında 373,8 milyar dolar olan Net UYP açığı, 2026 yılı mayıs ayında 391,7 milyar dolara yükselmiştir. Bu dönemde varlıklar 9,4 milyar dolar azalmış, yükümlülükler ise 8,5 milyar dolar artmıştır. Varlıklar kısmındaki azalış, resmi rezervlerdeki düşüşten kaynaklanmıştır. Yükümlülüklerdeki artış, portföy yatırımları, krediler ve mevduattan kaynaklanmıştır. 2025 yılında 209,2 milyar dolar olan yabancıların finansal yatırım stoku, hisse senedi ve mevduatlardaki artışın etkisiyle 2026 yılı mayıs ayında 222,5 milyar dolara yükselmiştir. 

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (Milyon ABD doları)

	2025 Aralık (1)	2026 Mayıs (2)	Fark   (2-1)	Farkın Kaynakları
				Ödemeler Denge. Akımı 2025 Oc.-May.	Değerleme-Kur ve Parite Farkları
NET UYP (1-2)	-373.808	-391.716	-17.908	-49.247	31.339
1.Varlıklar	413.109	403.700	-9.409	-16.614	7.205
Doğrudan Yatırımlar	75.841	80.071	4.230	4.230	0
Portföy Yatırımları	6.733	10.228	3.495	9.983	-6.488
Ticari Krediler	61.057	59.084	-1.973	-1.420	-553
Krediler	4.970	6.257	1.287	-5.485	6.772
Mevduat	76.306	84.550	8.244	9.421	-1.177
Bankalar-YP	43.951	49.446	5.495	5.985	-490
Diğer Varlıklar	4.181	4.285	104	4	100
Rezerv Varlıklar	184.021	159.225	-24.796	-33.347	8.551
2.Yükümlülükler	786.917	795.416	8.499	32.633	-24.134
Doğrudan Yatırımlar	242.455	230.357	-12.098	4.010	-16.108
Portföy Yatırımları	142.503	149.723	7.220	6.318	902
Ticari Krediler	63.591	64.759	1.168	1.681	-513
Krediler	239.235	246.705	7.470	15.559	-8.089
Mevduat	91.697	96.446	4.749	5.048	-299
TCMB	24.965	23.637	-1.328	-1.634	306
Bankalar	66.732	72.809	6.077	6.682	-605
Diğ.Yüküm. + SDR	7.436	7.426	-10	17	-27
ULUSLARARASI REZERV	227.972	208.671	-19.301	-27.362	8.061
TCMB	184.021	159.225	-24.796	-33.347	8.551
Bankalar	43.951	49.446	5.495	5.985	-490
Y.Dışı Yerleşik Finans. Y.	209.235	222.532	13.297	13.000	297
Hisse Senedi	40.697	47.233	6.536	683	5.853
Borç Senedi	101.806	102.490	684	5.635	-4.951
Mevduat	66.732	72.809	6.077	6.682	-605

Kaynak: TCMB.

UYP stok değerleri, finansal varlık ve yükümlülüklere ilişkin ödemeler dengesi akım girişlerinden, farklı para birimlerinin dolara karşı değerlerindeki değişimden, Türk lirasının dolar karşısındaki değerinden, hisse senetleri, DİBS ve altın fiyatlarındaki değişimden etkilenmektedir. Stok veriler incelendiğinde, en belirgin değişimin, doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları, rezerv, kredi ve mevduat kalemlerinde olduğu görülmektedir.

2026 yılı ocak-mayıs dönemi ödemeler dengesi akımları incelendiğinde, doğrudan yatırımların 4,2 milyar dolar, portföy yatırımlarının 9,9 milyar dolar, mevduatın 9,4 milyar dolar arttığı, resmi rezervlerin 33,3 milyar dolar, ticari kredilerin 1,4 milyar dolar, kredilerin ise 5,5 milyar dolar azaldığı ve böylece toplam varlıkların 16,6 milyar dolar gerilediği görülmektedir. Yükümlülükler kısmında doğrudan yatırımlarda 4 milyar dolar, portföy yatırımlarında 6,3 milyar dolar, kredilerde 15,6 milyar dolar, bankalar mevduatında 6,7 milyar dolar, ticari kredilerde 1,7 milyar dolar artış olmuş, TCMB’deki mevduatın 1,6 milyar dolar azalmasının etkisiyle toplam yükümlülüklerdeki artış 32,6 milyar dolar olmuştur. Sonuç olarak 2026 ocak-mayıs döneminde ödemeler dengesi finans hesabından 49,2 milyar dolar giriş olmuş ve net uluslararası yükümlülüğümüz de aynı tutarda artmıştır.

2026 yılı ocak-mayıs döneminde değerleme-kur ve parite farkları etkisi, varlıkları 7,2 milyar dolar artırmış, yükümlülükleri ise 24,1 milyar dolar azaltmıştır. Böylece değerleme-kur ve parite etkisi Net UYP’yi 31,3 milyar dolar azaltıcı etkide bulunmuştur. 2026 ocak-mayıs döneminde, doğrudan yatırım, portföy yatırımları, mevduat, kredi ve rezerve ilişkin değerlemeler varlık ve yükümlülükleri önemli ölçüde etkilemiştir. Altın stoklarının değerlemesi ve parite etkisi resmi rezervleri 8,6 milyar dolar artırmıştır. Değerleme-parite ve kur etkisi büyük ölçüde, TCMB ve diğer sektörlerin net pozisyonunda etkili olmuştur.

Uluslararası Yatırım Pozisyonundaki değişim ile Ödemeler Dengesi Tablosu birlikte değerlendirildiğinde, varlıklar bölümünde “portföy yatırımları”, yükümlülükler bölümünde “krediler”, “bankalar-mevduat” ve portföy yatırımları-borç senetleri” kalemlerinde önemli bir uyumsuzluk olduğu dikkati çekmektedir. TCMB 2024 aralık ayında portföy yatırımlarında önemli bir revizyon yapmıştır, ancak buna rağmen sorunun devam ettiği görülmektedir.

Aşağıdaki Grafik:1’de Net UYP verisi yanı sıra, değerleme-kur-parite etkisinden daha az etkilenen, doğrudan yatırımlar ve hisse senetleri hariç Net UYP ile uluslararası rezervler verisi de yer almaktadır. 2025 yılı aralık ayında -170,6 milyar dolar olan doğrudan yatırımlar ve hisse senedi hariç net UYP 2026 yılı mayıs ayında -198,2 milyar dolar olmuştur. 2025 yılı sonunda 228 milyar dolar olan toplam uluslararası rezervler ise, İran savaşı ve altın fiyatlarındaki düşüşün de etkisiyle 2026 yılı mayıs ayında 208,7 milyar dolara gerilemiştir.

TCMB Net Yatırım Pozisyonu fazlası 2025 yılında 153,2 milyar dolar iken, 2026 yılı mayıs ayında 129,8 milyar dolara gerilemiştir. TCMB net pozisyonundaki bu bozulma büyük ölçüde, İran savaşı etkisiyle altın fiyatlarındaki gerilemeden kaynaklanmıştır. Bankaların 2025 yılı sonunda 132,9 milyar dolar olan net pozisyon açığı, 2026 mayıs ayında 125,6 milyar dolara gerilemiştir. 2025 yılında 302,6 milyar dolar olan diğer sektörlerin net pozisyon açığı, 2026 yılı mayıs ayında 306,4 milyar dolara yükselmiştir. Diğer sektörlerin pozisyon açıklarındaki değişim büyük ölçüde doğrudan yatırımlara ilişkin değerleme etkisinden kaynaklanmaktadır. 2025 sonunda 91,5 milyar dolar olan Genel Hükümet net pozisyon açığı ise 2026 mayıs ayında 89,5 milyar dolara gerilemiştir.

KESİMLERE GÖRE NET ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (Milyon Dolar)

	2023	2024	2025	2026 Mayıs
Toplam Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu	-332.024	-372.340	-373.808	-391.716
Merkez Bankası	88.791	115.062	153.243	129.788
Genel Hükümet	-68.469	-83.626	-91.455	-89.506
Bankalar	-90.089	-109.414	-132.949	-125.609
Diğer Sektörler	-262.257	-294.362	-302.647	-306.389