KONUT GÖSTERGELERİ

Ekteki grafikler özel kesime ait yapı inşaat ruhsatı, yapı kullanım izni ve ilk el konut satışlarına ilişkin daire sayılarını göstermektedir. İlk grafikte yer alan yıllıklandırılmış veriler, yapı inşa ruhsatlarının 2023 yılından itibaren önemli ölçüde yükseldiği (seçimlerinde etkisiyle), yapı kullanım izni ve satışların geçmiş trendlerinin altında kaldığını göstermektedir. İkinci grafik inşaa ve satış aşamasındaki daire stokuna ilişkindir. İnşa aşamasındaki konut stoku, yapı inşa ruhsatı ile yapı kullanım izni arasındaki fark olarak tanımlanmıştır. Satış aşamasındaki konut stoku ise, yapı kullanım izni ile ilk el konut sayışı arasındaki fark olarak tanımlanmıştır. Satış aşamasındaki konut stoku ile inşa aşamasındaki konut stoku arasındaki fark 2023 yılından itibaren açılmaya başlamıştır. Bu eğilim, 2024 yılından itibaren konut fiyatlarında reel gerilemeye neden olmuştur. Önümüzdeki yılda konut fiyatlarındaki reel gerilemenin devam edeceği tahmin edilmektedir.

 

NOMİNAL VE REEL MEVDUAT FAİZİ

(Zafer YÜKSELER, 5 Eylül 2026)

·         2026 Ağustos ayında yıllık mevduat faizi (3+6+12 ay ortalaması) %45,93’ten %44,52’ye, beklenen yıllık enflasyon ise %23,95’ten %23,69’a gerilemiştir. Uzun süre negatif olan beklenen reel faiz, ilk kez 2023 Aralık ayında % 4,4 ile pozitife dönüşmüş, 2024 Aralık ayında %20,7, 2025 Aralık ayında %17,1, 2026 Ağustos ayında ise % 16,8 olmuştur. Cari enflasyona göre hesaplanan ex-ante reel faiz ise 2021 Haziran ayında pozitif %0,9 iken takip eden aylarda sürekli gerilemiş ve 2022 Ekim ayında negatif %37 olmuştu. 2021 Temmuz-2024 Temmuz döneminde sürekli negatif olan ex-ante reel faiz, 2024 Ağustos ayından itibaren pozitife dönüşmüş, 2026 Haziran ayında % 12’ye kadar yükselmiş, Temmuz ayında %10,8, Ağustos ayında ise yüzde 9,9’a gerilemiştir.

·         2020 ve sonrasında sürekli negatif olan mevduatın gerçekleşen reel faizi, ilk kez 2023 Aralık ayında pozitife dönüşmüştür. 2025 Ağusts ayında mevduat faizi %46,3 iken, bir yıl sonra gerçekleşen TÜFE enflasyonu %31,5, reel faiz ise pozitif %11,2 olmuştur.

·         2021 yılı Kasım ayından itibaren beklenen, gerçekleşen ve ex-ante reel faizlerin tümü uzun süre negatife dönüşmüş, kredi ve mevduat faizi arasındaki fark açılmış ve TL tasarruf sahipleri ciddi bir reel kayba uğramıştı. Mevduat faizlerindeki yükseliş yanı sıra beklenen enflasyondaki gerileme, beklenen ve ex-ante reel faizlerin yükselmesini sağlamıştır. Politika faiz indirimlerinin mevduat faizlerine yansıması, nominal ve beklenen reel mevduat faizlerini 2025 yılı Ocak-Mart döneminde sınırlı ölçüde geriletmişti. Ancak, Mart ayı sonlarındaki siyasi gelişmelerin etkisiyle Nisan ayında politika faizinin artırılması, reel mevduat faizlerinin tekrar yükselmesine neden olmuştu. 2025 Temmuz ayı sonrasında reel faizlerde, politika faiz indirimlerinin de etkisiyle, düşüş eğilimi gözlenmiş, ancak 2026 Mart ayında başlayan İran savaşı ve enflasyon beklentilerindeki bozulmanın etkisiyle, beklenen ve ex-ante reel faizler tekrar yükseliş eğilimine girmiştir. Temmuz ve Ağustos aylarında nominal ve reel faizlerde sınırlı gerileme gözlenmiştir.