2026 Haziran Uluslararasi Yatirim Pozisyonu

 

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (UYP) VE ÖDEMELER DENGESİ

(Zafer YÜKSELER, 20 Ağustos 2026)

2025 yılı aralık ayında 361,7 milyar dolar olan Net UYP açığı, 2026 yılı haziran ayında 402,6 milyar dolara yükselmiştir. Bu dönemde varlıklar 24,5 milyar dolar azalmış, yükümlülükler ise 16,5 milyar dolar artmıştır. Varlıklar kısmındaki azalış, resmi rezervlerdeki düşüşten kaynaklanmıştır. Yükümlülüklerdeki artış, portföy yatırımları, krediler, finansal türevler ve bankalar mevduatından kaynaklanmıştır. 2025 yılında 209,2 milyar dolar olan yabancıların finansal yatırım stoku, hisse senedindeki artışın etkisiyle 2026 yılı haziran ayında 224,3 milyar dolara yükselmiştir.

 

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (Milyon ABD doları)

	2025 Aralık (1)	2026 Haziran (2)	Fark   (2-1)	Farkın Kaynakları
				Ödemeler Denge. Akımı 2025 Oc.-Haz.	Değerleme-Kur ve Parite Farkları
NET UYP (1-2)	-361.699	-402.645	-40.946	-49.386	8.440
1.Varlıklar	428.499	404.039	-24.460	-20.792	-3.668
Doğrudan Yatırımlar	75.841	81.181	5.340	5.339	1
Portföy Yatırımları	6.733	9.102	2.369	12.098	-9.729
Finansal Türevler	3.080	2.724	-356	-8.318	7.962
Ticari Krediler	61.056	58.448	-2.608	-1.377	-1.231
Krediler	4.970	4.832	-138	-6.946	6.808
Mevduat	88.617	96.061	7.444	10.716	-3.272
Bankalar-YP	43.951	48.966	5.015	6.092	-1.077
Diğer Varlıklar	4.181	4.265	84	4	80
Rezerv Varlıklar	184.021	147.426	-36.595	-32.308	-4.287
2.Yükümlülükler	790.198	806.684	16.486	28.594	-12.108
Doğrudan Yatırımlar	242.430	231.461	-10.969	4.221	-15.190
Portföy Yatırımları	142.503	154.845	12.342	10.970	1.372
Finansal Türevler	3.483	6.987	3.504	-11.046	14.550
Ticari Krediler	63.634	64.748	1.114	2.069	-955
Krediler	239.015	248.759	9.744	20.958	-11.214
Mevduat	91.697	92.527	830	1.400	-570
TCMB	24.965	23.094	-1.871	-1.642	-229
Bankalar	66.732	69.433	2.701	3.042	-341
Diğ.Yüküm. + SDR	7.436	7.357	-79	22	-101
ULUSLARARASI REZERV	227.972	196.392	-31.580	-26.216	-5.364
TCMB	184.021	147.726	-36.595	-32.308	-4.287
Bankalar	43.951	48.966	5.015	6.092	-1.077
Y.Dışı Yerleşik Finans. Y.	209.235	224.278	15.043	14.012	1.031
Hisse Senedi	40.697	49.661	8.964	3.603	5.361
Borç Senedi	101.806	105.184	3.378	7.367	-3.989
Mevduat	66.732	69.433	2.701	3.042	-341

Kaynak: TCMB.

UYP stok değerleri, finansal varlık ve yükümlülüklere ilişkin ödemeler dengesi akım girişlerinden, farklı para birimlerinin dolara karşı değerlerindeki değişimden, Türk lirasının dolar karşısındaki değerinden, hisse senetleri, DİBS ve altın fiyatlarındaki değişimden etkilenmektedir. Stok veriler incelendiğinde, en belirgin değişimin, doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları, rezerv, kredi ve mevduat kalemlerinde olduğu görülmektedir.

2026 yılı ocak-haziran dönemi ödemeler dengesi akımları incelendiğinde, doğrudan yatırımların 5,3 milyar dolar, portföy yatırımlarının 12,1 milyar dolar, mevduatın 10,7 milyar dolar arttığı, resmi rezervlerin 32,3 milyar dolar, finansal türevlerin 8,3 milyar dolar, ticari kredilerin 1,4 milyar dolar, kredilerin ise 6,9 milyar dolar azaldığı ve böylece toplam varlıkların 20,8 milyar dolar gerilediği görülmektedir. Yükümlülükler kısmında doğrudan yatırımlarda 4,2 milyar dolar, portföy yatırımlarında 10,9 milyar dolar, kredilerde 20,9 milyar dolar, bankalar mevduatında 3 milyar dolar, ticari kredilerde 2,1 milyar dolar artış olmuş, finansal türevlerin 11 milyar dolar, TCMB’deki mevduatın 1,6 milyar dolar azalmasının etkisiyle toplam yükümlülüklerdeki artış 28,6 milyar dolar olmuştur. Sonuç olarak 2026 ocak-haziran döneminde ödemeler dengesi finans hesabından 49,4 milyar dolar giriş olmuş ve net uluslararası yükümlülüğümüz de aynı tutarda artmıştır.

2026 yılı ocak-haziran döneminde değerleme-kur ve parite farkları etkisi, varlıkları 3,7 milyar dolar, yükümlülükleri ise 12,1 milyar dolar azaltmıştır. Böylece değerleme-kur ve parite etkisi Net UYP’yi 8,4 milyar dolar azaltıcı etkide bulunmuştur. 2026 ocak-haziran döneminde, doğrudan yatırım, portföy yatırımları, mevduat, kredi ve rezerve ilişkin değerlemeler varlık ve yükümlülükleri önemli ölçüde etkilemiştir. Değerleme-kur ve parite etkisi, TCMB rezerv varlıklarını 4,3 milyar dolar, bankaların rezerv varlıklarını 1,1 milyara dolar olmak üzere, toplam rezervleri 5,4 milyar dolar azaltmıştır. Özellikle, altın fiyatlarındaki düşüş ve altın rezervlerinden yapılan satışlar, altın rezervlerini ve değerlemeleri önemli ölçüde etkilemiştir. 2025 aralık ayında 112,9 milyar dolar olan altın rezervleri, 2026 haziran ayında 94,3 milyar dolara gerilemiştir. Bu dönemde altın fiyatları yüzde 6,8 gerilemiş, 81,6 ton civarında altın satılmıştır.  

Uluslararası Yatırım Pozisyonundaki değişim ile Ödemeler Dengesi Tablosu birlikte değerlendirildiğinde, varlıklar bölümünde “portföy yatırımları”, yükümlülükler bölümünde “krediler”, “bankalar-mevduat” ve portföy yatırımları-borç senetleri” kalemlerinde önemli bir uyumsuzluk olduğu dikkati çekmektedir. TCMB 2024 aralık ayında portföy yatırımlarında önemli bir revizyon yapmıştır, ancak buna rağmen sorunun devam ettiği görülmektedir.

Aşağıdaki Grafik:1’de Net UYP verisi yanı sıra, değerleme-kur-parite etkisinden daha az etkilenen, doğrudan yatırımlar ve hisse senetleri hariç Net UYP ile uluslararası rezervler verisi de yer almaktadır. 2025 yılı aralık ayında -158 milyar dolar olan doğrudan yatırımlar ve hisse senedi hariç net UYP 2026 yılı haziran ayında -207 milyar dolar olmuştur. 2025 yılı sonunda 228 milyar dolar olan toplam uluslararası rezervler ise, İran savaşı ve altın fiyatlarındaki düşüşün de etkisiyle 2026 yılı haziran ayında 196 milyar dolara gerilemiştir/