MAKROEKONOMİK
PERFORMANS ENDEKSİ (MPE)
2026 Yılı Ocak-Mart
Dönemi Değerlendirmesi
Hazırlayan:Zafer YÜKSELER
Sayı:32 – 2 Haziran 2026
·Büyüme: 2026 yılı Ocak-Mart
döneminde GSYH yüzde 2,5 oranında büyümüştür. Bu dönemde tarım sektörü yüzde 4,6,
inşaat sektörü yüzde 3,2, GHI-Hizmetler sektörü yüzde 3,7 oranında büyürken, sanayi sektörü yüzde 0,8
oranında gerilemiştir. İmalat sanayi katma değeri de yüzde 1,4 düşüş
göstermiştir. Hane halkı tüketimi yüzde 4,8, yatırımlar yüzde 3,0, kamu
tüketimi ise yüzde 2,1 oranında artmıştır. Mal ve hizmet ithalatı yüzde 2,0,
mal ve hizmet ihracatı ise yüzde 12,7 gerilemiştir. Net ihracatın büyümeye
katkısı negatif yüzde 2,5 puan olurken, stokların katkısı pozitif yüzde 0,5
puan olmuştur. Toplam yurtiçi talep büyümesi, GSYH büyümesinin üzerine çıkmış ve
yüzde 5,2 olarak gerçekleşmiştir. 2026 yılı Ocak-Mart döneminde işgücü
ödemelerinin GSYH içindeki payı yüzde 38,1 olurken, net işletme artığı/karma
gelirin payı yüzde 31,9’a gerilemiştir.
·Enflasyon: 2025 yılı Ocak-Mart
döneminde yüzde 39,7 olan yıllık ortalama TÜFE enflasyonu, 2026 yılının aynı
döneminde yüzde 31’e gerilemiştir. Bu dönemde GSYH deflatörü yüzde 32,5, Yİ-ÜFE
yüzde 27,6, dolar kuru ise yüzde 20,5 oranında artmıştır. TCMB ortalama fonlama
maliyeti geçen yılın ilk çeyreğinde yüzde 46 iken, 2026 yılının aynı döneminde
yüzde 40’a gerilemiştir.
·İstihdam: 2025 Ocak-Mart
döneminde yüzde 8,6 olan işsizlik oranı, 2026 yılında da yüzde 8,6 olmuştur. Resmi
işsizlik oranı aynı seviyede kalmasına karşın, işsiz+zamana bağlı eksik
istihdam oranı yüzde 20,9’a, atıl işsizlik oranı ise yüzde 31,9’a yükselmiştir.
2025 yılı Ocak-Mart döneminde yüzde 0,3 gerileyen toplam istihdam, 2026 yılında
sanayi istihdamındaki yüzde 3,4 gerilemenin etkisiyle, toplam istihdam yüzde
1,4 düşüş göstermiştir..
·Dış Denge: 2025 yılı Ocak-Mart
döneminde, GSYH’nin yüzde 4,1 oranında açık veren cari işlemler dengesi, 2026 yılının
aynı döneminde yüzde 6,1 oranında açık vermiştir. Bu dönemde net enerji
ithalatı 14,2 milyar dolardan 12,4 milyar dolara gerilemiş, net altın ithalatı 4,1
milyar dolardan 4,9 milyar dolara çıkmış, cari işlemler dengesi açığı ise 14,1
milyar dolardan 23,7 milyar dolara yükselmiştir. Dış dengedeki bozulma, geçen
yıl 4,2 milyar dolar fazla veren altın ve enerji hariç cari işlemler dengesinin,
bu yıl 6,4 milyar dolar açık vermesinden kaynaklanmıştır. Bu dönemde hizmet
gelirleri sınırlı ölçüde gerilerken, ihracatın ithalatı karşılama oranı da
yüzde 74,4’ten yüzde 68,8’e gerilemiştir. 2025 yılı ilk çeyreğinde 203 milyar
dolar olan uluslararası rezervler 2026 yılı ilk çeyreğinde, altın
fiyatlarındaki yükselişin etkisiyle 239 milyar dolara çıkmıştır.
·İç
Denge: 2026
yılı ilk çeyreğinde bütçe açığının GSYH’ya oranı yüzde 5,7’den yüzde 2,5’e
gerilemiştir. Aynı dönemde nakit açığının GSYH’ya oranı da yüzde 7,2’den yüzde
3,6’ya gerilemiştir. 2025 yılı Ocak-Mart döneminde yüzde 76,2 olan vergilerin
faiz dışı harcamaları karşılama oranı, 2026 yılının aynı döneminde yüzde 94,7’ye
yükselmiştir. 2025 Ocak-Mart döneminde yüzde 36,8 olan Hazine borçlanma faizi, 2026
yılının aynı döneminde yüzde 35,8 olmuştur. 2026 yılı Ocak-Mart döneminde faiz
dışı denge GSYH’nın yüzde 2,7’si, program tanımlı faiz dışı bütçe dengesi ise GSYH’nin
yüzde 1,6’sı kadar fazla vermiştir. Geçen yılın aynı döneminde her iki dengede,
sırasıyla, yüzde 2,0 ve yüzde 2,6 oranında açık vermişti.
Tablo:1-
Makroekonomik Performans Endeksi ve Bileşenlerinde Gelişmeler (1)
|
Alan |
Gösterge |
Birim |
Ocak-Mart Dönemi |
|||
|
2010-21 Ort. |
2024 |
2025 |
2026 |
|||
|
1.Büyüme |
GSYH Büyüme Hızı |
Yıllık
% Değ. |
6,2 |
5,3 |
2,5 |
2,5 |
|
2.Enflasyon |
TÜFE |
Yıllık
% Değ. |
10,3 |
66,8 |
39,7 |
31,0 |
|
3.İstihdam |
Genel İşsizlik Oranı |
% |
11,7 |
9,2 |
8,6 |
8,6 |
|
4.Dış
denge |
Cari İşl. Den./GSYH |
% |
-5,3 |
-3,3 |
-4,1 |
-6,1 |
|
5.İç
Denge |
Bütçe Denge. /GSYH |
% |
-1,6 |
-5,7 |
-5,7 |
-2,5 |
|
MPE |
|
Endeks |
96,4 |
85,0 |
89,6 |
91,5 |
(1)MPE,
kapsamdaki 5 göstergenin ağırlıklı ortalamasıdır. MPE oluşturulurken, gösterge
değerlerine 100 ilave edilmektedir. Büyüme pozitif, diğer göstergeler negatif
işleme tabi tutulmaktadır. MPE oluşturulurken, büyüme %30, enflasyon %20,
işsizlik %20, cari işlemler dengesi % 15, bütçe dengesi % 15 oranı ile
ağırlıklandırılmıştır.
·Makroekonomik
Performans Endeksi (MPE): 2025 yılı Ocak-Mart
döneminde 89,6 olan MPE değeri, 2026 yılının aynı döneminde 91,5 değerine
yükselmiştir. Geçen yıla göre, büyüme ve istihdam göstergeleri aynı seviyede
kalırken, enflasyon ve iç denge göstergelerinde iyileşme, dış dengede ise bozulma gözlenmiştir. 2026
yılı ilk çeyreğinde büyüme performansı, tarım,
inşaat ve GHI hizmetler sektöründen kaynaklanırken, sanayi sektöründe,
özellikle imalat sanayi sektöründe gerileme gözlenmiştir. İşsizlik oranı aynı
seviyede kalırken, toplam istihdam ve sanayi sektörü istihdamı geçen yıla göre
gerilemiş, geniş tanımlı işsizlik oranları ise yükselmeye devam etmiştir.
İstihdamın kalitesinde de belirgin bir bozulma söz konusudur. 2026 yılı ilk çeyreğinde,
geçen yıla göre tam zamanlı istihdam 1.080 bin kişi azalırken, zamana bağlı
eksik istihdam edilen kişi sayısı 630 bin kişi artmıştır. Mal ve hizmet ihracatındaki
durgunluk dış dengede, faiz ödemelerindeki yükselişte iç denge açısından risk
teşkil etmektedir (Tablo:2).
2024 yılına
göre MPE’de belirgin bir iyileşme görülmektedir. Ancak, ekonominin
performansında 2025 yılı ikinci yarısından itibaren duraganlık söz konusudur. Sanayi
üretim ve istihdamındaki gerileme, ihracat performansındaki zayıflık, döviz
kurlarındaki değerlenmeye karşılık enflasyondaki katılık devam etmektedir. İstihdamdaki
düşüş, geniş tanımlı işsizlik oranları ve cari açıktaki yükseliş ile enflasyondaki
düşüşün öngörülerin altında kalması ve döviz kurlarındaki sınırlı artış,
önümüzdeki dönem açısından risk teşkil etmektedir (Tablo:2).
|
|
|
·Makroekonomik
Dengesizlik: Yukarıdaki grafikte yer alan GSYH ve MPE değerleri
arasındaki fark ekonomide makroekonomik dengesizlikler hakkında da fikir
vermektedir. 2010-2020 döneminde GSYH ile MPE endeks değeri arasındaki ortalama
fark 8,8 puandır. Bu fark 2021 yılından itibaren belirgin ölçüde artmış ve
2021-2023 döneminde ortalama 17,9 puana yükselmiştir. Makroekonomik dengesizlik
2022 yılı genelinde 21,2 puan ile en yüksek seviyesine ulaşmış, 2024 yılında 16,6
puana , 2025 yılında ise 11,9 puana gerilemiştir. 2025 yılı Ocak-Mart döneminde
12,8 olan GSYH ile MPE arasındaki fark, 2026 yılının aynı döneminde 10,9 puan
olmuştur.
Tablo: 2 – Temel Ekonomik Göstergeler (Dönem
Ortalamaları)
|
|
|
Yıllık |
Ocak-Mart |
||
|
Göstergeler |
Birim |
2024 |
2025 |
2025 |
2026 |
|
1. BÜYÜME |
|
|
|
|
|
|
GSYH Büyüme Hızı |
Yıllık %Değ. |
3,3 |
3,6 |
2,5 |
2,5 |
|
Tarım |
Yıllık % Değ. |
5,1 |
-8,8 |
-0,1 |
4,6 |
|
Yıllık % Değ. |
0,2 |
2,9 |
-1,5 |
-0,8 |
|
|
İmalat Sanayi |
Yıllık % Değ. |
-0,5 |
3,1 |
-2,3 |
-1,4 |
|
İnşaat |
Yıllık % Değ. |
9,9 |
10,8 |
8,5 |
3,2 |
|
GHI
Hizmetler |
Yıllık % Değ. |
3,4 |
4,6 |
1,6 |
3,7 |
|
Yerleşik Hane Halkı Tüketimi |
Yıllık % Değ. |
4,3 |
4,1 |
1,8 |
4,8 |
|
G.S.Sabit Sermaye Yatırımı |
Yıllık % Değ. |
2,7 |
7,0 |
1,8 |
3,0 |
|
Mal ve
Hizmet İhracatı |
Yıllık % Değ. |
0,1 |
-0,3 |
0,2 |
-12,7 |
|
Mal ve
Hizmet İthalatı |
Yıllık % Değ. |
-4,4 |
4,9 |
2,8 |
-2,0 |
|
İşgücü
Ödemeleri/GSYH |
% |
32,9 |
32,7 |
38,0 |
38,1 |
|
Net
İşletme Artığı-Karma Gelir/GSYH |
% |
38,3 |
39,1 |
32,3 |
31,9 |
|
2. ENFLASYON |
|
|
|
|
|
|
TÜFE |
Yıllık % Değ. |
58,5 |
34,9 |
39,7 |
31,0 |
|
Yİ-ÜFE |
Yıllık % Değ. |
41,1 |
25,4 |
25,3 |
27,6 |
|
GSYH Zımni Fiyat Deflatörü |
Yıllık % Değ. |
59,3 |
36,4 |
34,7 |
32,5 |
|
Dolar Kuru Artışı |
Yıllık % Değ. |
38,4 |
20,3 |
17,2 |
20,5 |
|
TCMB
Ortalama Fonlama Maliyeti |
% |
50,2 |
42,6 |
46,0 |
40,0 |
|
3. İSTİHDAM |
|
|
|
|
|
|
Toplam İstihdam Büyümesi |
Yıllık % Değ. |
3,1 |
-0,1 |
-0,3 |
-1,4 |
|
Sanayi
Sektörü İstihdamı |
Yıllık % Değ. |
0,5 |
-2,4 |
-0,4 |
-3,4 |
|
Hizmet
Sektörü İstihdamı |
Yıllık % Değ. |
3,7 |
6,6 |
-0,1 |
0,2 |
|
Genel İşsizlik Oranı |
% |
8,7 |
8,4 |
8,6 |
8,6 |
|
İşsiz+Zamana Bağlı Eksik İstihdam |
% |
18,2 |
19,6 |
18,9 |
20,9 |
|
4. DIŞ DENGE |
|
|
|
|
|
|
Cari İşlemler Dengesi/GSYH |
% |
-0,9 |
-1,8 |
-4,1 |
-6,1 |
|
Altın Hariç Cari İşlemler Dengesi/GSYH |
% |
0,1 |
-0,6 |
-2,9 |
-4,8 |
|
İhracat |
Yıllık % Değ. |
2,4 |
4,4 |
2,4 |
-3,2 |
|
İthalat |
Yıllık % Değ. |
-5,0 |
6,2 |
4,5 |
4,7 |
|
İhracat/İthalat |
% |
76,1 |
74,8 |
74,4 |
68,8 |
|
Toplam Uluslararası Rezervler/İthalat |
Kat |
2,1 |
2,3 |
2,3 |
2,6 |
|
5. İÇ DENGE |
|
|
|
|
|
|
Bütçe Dengesi/GSYH |
% |
-4,7 |
-2,9 |
-5,7 |
-2,5 |
|
Faiz Dışı Denge/GSYH |
% |
-1,9 |
0,4 |
-2,0 |
2,7 |
|
Program Tanımlı Faiz Dışı D./GSYH |
% |
-2,9 |
-0,3 |
-2,6 |
1,6 |
|
Vergi Gelirleri/Faiz Dışı Harcamalar |
% |
76,9 |
87,8 |
76,2 |
94,7 |
|
DİBS Bileşik Faiz Oranı |
% |
36,5 |
39,8 |
36,8 |
35,8 |
|
Nakit Bütçe Dengesi/GSYH |
% |
-4,4 |
-3,4 |
-7,2 |
-3,6 |
|
Hazine İç Borçlanması (Net)/GSYH |
% |
3,4 |
4,0 |
5,1 |
2,6 |
|
|
|
||||
|
MPE |
Endeks |
86,7 |
91,7 |
89,6 |
91,5 |
