2025 Kasım-Ödemeler Dengesi Gelişmeleri

 

2025 KASIM- ÖDEMELER DENGESİ GELİŞMELERİ

(Zafer YÜKSELER, 13 Ocak 2026)

2024 Ocak-Kasım döneminde 5.695 milyon dolar açık veren cari işlemler dengesi, 2025 Kasım ayında 3.996 milyon dolar, Ocak-Kasım döneminde ise 18.510 milyon dolar açık vermiştir. Geçen yıla göre cari açıktaki artış dış ticaret dengesindeki bozulmadan kaynaklanmıştır. 2024 yılı Ocak-Kasım döneminde 73.419 milyon dolar olan dış ticaret açığı, 2025 yılı Kasım ayında 7.982 milyon dolar, Ocak-Kasım döneminde ise 82.674 milyon dolar olmuştur. Kasım ayında ihracat ve ithalat, bir önceki aya göre gerilemiş, Ocak-Kasım döneminde ise ihracat 238,4 milyar dolardan 247 milyar dolara, ithalat 311,8 milyar dolardan  329,7 milyar dolara yükselmiştir. 2025 Eylül-Kasım döneminde parasal olmayan altın dengesinde önemli bir bozulma gözlenmiş ve açık Ocak-Kasım döneminde 12 milyar dolardan 18,4 milyar dolara yükselmiştir. Enerji dengesinde ise sınırlı bir iyileşme gözlenmiş, açık Ocak-Kasım döneminde 43,6 milyar dolardan 42,3 milyar dolara gerilemiştir. Parasal olmayan altın ve enerji hariç dış ticaret dengesi 2024 yılı Ocak-Kasım döneminde 17,9 milyar dolar açık verirken, 2025 Kasım ayında 1,9 milyar dolar, Ocak-Kasım döneminde ise 22 milyar dolar açık vermiştir. Parasal olmayan altın ve enerji hariç cari işlemler dengesi fazlası 2024 Ocak-Kasım döneminde 49,9 milyar dolar, 2025 Kasım ayında 2,1 milyar dolar, 2025 Ocak-Kasım döneminde ise 42,2 milyar dolar olmuştur.

2024 Ocak-Kasım döneminde 54,4 milyar dolar fazla veren hizmetler dengesi 2025 Kasım ayında 3,9 milyar dolar, Ocak-Kasım döneminde ise 60,3 milyar dolar fazla vermiştir. Net seyahat gelirlerinin 2025 yılı  Ocak-Kasım döneminde sadece 1,1 milyar dolar artması hizmetler dengesindeki iyileşmeyi sınırlandırmıştır. Faiz, portföy, kar transferleri ve ücret ödemelerinden oluşan “birincil gelir dengesi” , geçen yıl Ocak-Kasım döneminde 14,2 milyar dolar, bu yıl ise 16,1 milyar dolar açık vermiştir.

2024 yılı genelinde 0,6 milyar dolar artış gösteren resmi rezerv varlıklar, 2025 Mart ayındaki siyasi gelişmelerin etkisiyle Mart ayında 15,1 milyar dolar, Nisan ayında da 25 milyar dolar gerilemişti. Mayıs-Ağustos döneminde resmi rezerv varlıklar  33,8 milyar dolar artış göstermiştir. Resmi rezerv varlıklar Eylül ayında 8,7 milyar dolar, Ekim ayında 1,6 milyar dolar, Kasım ayında ise 4,8 milyar dolar gerilemiş, böylece Ocak-Kasım dönemindeki rezerv azalışı 17,9 milyar dolar olmuştur.Bu dönemde, resmi rezerv varlıklar içinde yer alan altın rezervleri 43,3 milyar dolar artarak 107,6 milyar dolara yükselmiştir. Bu yükseliş altın fiyatlarındaki yüzde 58,5 oranındaki artıştan kaynaklanmıştır. Ocak-Kasım döneminde altın rezervlerindeki artışın 39,7 milyar doları fiyat artışından gelmiştir. 2024 Ocak-Kasım döneminde 4,3 milyar dolar artan bankaların rezervleri, 2025 yılı Kasım ayında 0,5 milyar dolar artmış, Ocak-Kasım döneminde ise 1,7 milyar dolar yükselmiştir. 2024 Ocak-Kasım döneminde negatif 8,9 milyar dolar olan Net Hata ve Noksan kalemi, Kasım ayında negatif 1,9 milyar dolar olmuş, 2025 yılı Ocak-Kasım döneminde ise negatif 18 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.

                2025 Ocak ayında sıcak para girişinde önemli bir artış olmuş, takip eden aylarda dalgalanma gözlenmiştir. Mart ayı sonundaki siyasi operasyonların etkisi Nisan ayında belirginleşmiştir. 2025 Nisan ayında, yurtdışı yerleşiklerin borçlanma senedi varlıkları 7,3 milyar dolar, bankaların kısa vadeli kredi kullanımları ise 6,1 milyar dolar azalmış ve sıcak paradan toplam 13,2 milyar dolar çıkış yaşanmıştır. Mayıs-Ekim döneminde 18,5 milyar dolar, Kasım ayında ise 2 milyar dolarlık sıcak para girişi olmuştur. Böylece 2024 Ocak-Kasım döneminde 38,7 milyar dolar olan sıcak para girişi, 2025 yılında 16,1 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2025 Ocak-Kasım döneminde yurtdışı yerleşikler borsadaki varlıklarını 1,2 milyar dolar, mevduatlarını 12,6 milyar dolar, borçlanma senetlerini 8,9 milyar dolar artırmış, bankalar ise kısa vadeli kredi kullanımlarını 9,1 milyar dolar azaltmıştır.

2025 Kasım ayında ortalama dolar kuru, geçen yıla göre, yüzde 22,7 oranında artmıştır. Bu dönemde yıllık TÜFE artışı yüzde 31,07, yıllık Yİ-ÜFE artışı ise yüzde 27,23 olmuştur. 2025 yılı Kasım ayı itibariyle, yıllık bazda, Türk lirası TÜFE bazlı Reel Kur Endeksine göre yüzde 0,5, Yİ-ÜFE bazlı Reel Kur Endeksine göre yüzde 1,9, oranında değer kaybetmiştir. Ancak, Ocak-Kasım dönemi dikkate alındığında, Türk lirasının TÜFE bazlı reel kur endeksine göre yüzde 8,4, Yİ-ÜFE bazlı reel kur endeksine göre ise yüzde 1,5 değerlendiği görülmektedir.

                İhracatın ithalatı karşılama oranı 2024 yılı Ocak-Kasım döneminde yüzde 76,5 iken, 2025 yılı Ocak-Kasım döneminde yüzde 74,9’a gerilemiştir. Parasal olmayan altın ve enerji hariç ihracat/ithalat oranı ise yüzde 92,5’ten yüzde 91,3’e inmiştir. Genel ihracat-ithalat oranındaki bozulma büyük ölçüde ithalattaki artıştan kaynaklanmaktadır. 2025 yılı Ocak-Kasım döneminde  ihracat yüzde 3,6 oranında artarken, ithalat yüzde 5,7 oranında yükselmiştir. Bu dönemde, yatırım malı ithalatı yüzde 5,4, ara malı ithalatı yüzde 4,9, tüketim malı ithalatı ise yüzde 9 oranında artış göstermiştir. Ocak-Ekim döneminde dış ticaret hadleri lehimize dönmüş, ihracat miktar endeksi yüzde 0,2, ithalat miktar endeksi ise yüzde 4,8 artmıştır.