2026 1, Çeyrek-Sanayi sektöründe Reel Birim Ücret

 

2026 Ocak-Mart Döneminde

Sanayi Sektöründe Reel Birim Ücret

(Zafer YÜKSELER, 25 Mayıs 2026)

                 TÜİK, 2026 Ocak-Mart dönemine ilişkin 2021=100 bazlı işgücü girdi göstergelerini açıklamıştır. 2026 yılı 1.çeyreğinde sanayi sektöründe çalışılan saat endeksi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6,1, yıllık ortalamada ise yüzde 3,5 oranında gerilemiştir. Sanayi üretim endeksi de 2026 yılı 1.çeyreğinde yüzde 1,4 gerilemiş, yıl genelinde ise yüzde 2,8 oranında artış göstermiştir. Saatlik işgücü verimi 1.çeyrekte yüzde 5,1, yıl genelinde ise yüzde 6,5 yükselmiştir. Saatlik işgücü maliyeti (kazanç), 1.çeyrekte yüzde 41,2 oranında artmıştır.  İşgücü verimine göre düzeltilmiş nominal birim ücret endeksi ise (İşgücü maliyeti(kazanç)/İşgücü verimi) 2026 yılı 1.çeyreğinde yıllık olarak yüzde 34,4, yıllık ortalamada yüzde 30,5 oranında yükselmiştir (Tablo:1). 2026 yılı Ocak-Mart döneminde, yıllık olarak, TÜFE ve Yİ-ÜFE yüzde 31,0 oranında artış göstermiştir. Sanayi sektöründe TL cinsinden reel birim ücret TÜFE ve Yİ-ÜFE’ye göre yüzde 2,6 oranında artmıştır. Aynı dönemde dolar cinsinden reel birim ücret yüzde 11,5 oranında artarken, Euro cinsi reel birim ücret yüzde 0,2 oranında yükselmiştir.

            Yıllık ortalamalar incelendiğinde, 2026 yılı 1.çeyreğinde işgücü maliyeti (kazanç) yüzde 38,9, nominal birim ücret ise yüzde 30,5 artmıştır. TÜFE bazlı reel birim ücret yüzde 2,1 gerilerken, Yİ-ÜFE bazlı reel birim ücret yüzde 2,8, dolar cinsi reel birim ücret yüzde 7,8 yükselmiştir. Euro cinsi reel birim ücret ise yüzde 0,2 oranında gerilemiştir (Tablo:1).    

Tablo:1-Sanayi Sektörüne İlişkin Göstergeler ve Birim Ücret Endeksi (2021=100)   I. Çeyrek (Ocak-Mart)  Yıllık Ortalama 2025 2026 % Değişim 2025 2026 % Değişim Çalışılan Saat Endeksi 104,2 97,8 -6,1 103,8 100,2 -3,5 Üretim Endeksi 102,6 101,2 -1,4 106,5 109,5 2,8 Saatlik İşgücü Verimi 98,5 103,5 5,1 102,5 109,2 6,5 Saatlik İşgücü Kazanç Endeksi (1) 895,8 1.265,0 41,2 771,5 1.071,5 38,9 TÜFE Endeksi 513,9 673,3 31,0 456,7 606,6 32,8 Yİ-ÜFE 547,7 717,3 31,0 510,9 648,3 26,9 Dolar Endeksi 408,1 492,0 20,6 384,8 465,9 21,1 Euro Endeksi 364,4 488,7 34,1 350,4 458,3 30,8 Nominal Birim Ücret (2) 909,8 1222,5 34,4 755,1 985,3 30,5 Reel Birim Ücret Endeksi                 TL. Cinsi-TÜFE’ye Göre (3) 177,0 181,6 2,6 165,5 162,1 -2,1     TL. Cinsi-Yİ-ÜFE’ye Göre 166,1 170,4 2,6 147,6 151,7 2,8     Dolar Cinsi 222,9 248,5 11,5 195,9 211,1 7,8     Euro Cinsi 249,7 250,1 0,2 215,2 214,7 -0,2 Kaynak:TÜİK ve kendi hesaplamalarımız. (1) İşgücü Kazanç Endeksi, EYT’liler için yapılan kıdem/ihbar tazminatı ödemelerini kapsamamaktadır. (2) Nominal Birim Ücret= Saatlik İşgücü Kazancı/Saatlik İşgücü Verimi. (3) Reel Ücret Endeksi-TL. Cinsi-TÜFE’ye Göre= Nominal Birim Ücret/TÜFE Endeks

2015 sonrası dönemde TÜFE bazlı reel birim ücret endeksinde istikrar gözlenirken, dolar ve Yİ-ÜFE bazlı reel birim ücret gerilemiştir (Grafik:2). Özellikle 2015 yılı 3.çeyreğinden itibaren, işgücü verimliliğindeki artışın da katkısıyla, dolar cinsi reel birim ücret endeksinde hızlı bir düşüş olduğu görülmektedir. Ancak bu eğilim 2022 yılı ikinci yarısından itibaren tersine dönmüştür. Bu dönemde işgücü maliyetlerindeki yükseliş, TÜFE, dolar ve Euro cinsi reel birim ücretlerde artış eğilimini başlatmıştır. 2023 yılında nominal birim ücret endeksindeki artışın yüzde 100’ü aşması reel birim ücret endekslerinin de hızla yükselmesine neden olmuş ve bu eğilim 2024 yılında da devam etmiştir. 2025 ve 2026 yıllarında ücret artışlarının sınırlı tutulması ve işgücü verimliliğindeki artış, yıllıklandırılmış verilere göre reel birim ücretlerdeki yükselişi durdurmuş, 2025 yılının 4.çeyreğinde ve 2026 yılı 1.çeyreğinde TÜFE bazlı reel birim ücret endeksi gerilemiş, dolar cinsi endeks ise artmıştır (Grafik:2).

Hayat pahalılığı ve geçim sorununun arttığı bir dönemde, döviz cinsi reel birim ücretlerdeki yükseliş ekonomide ciddi bir ikilemi de beraberinde getirmiştir. Bir taraftan ücret artışları baskı altına alınırken, diğer taraftan döviz kurundaki değerlenme ile enflasyon kontrol edilmeye çalışılmaktadır. Bu durumun geçim sorununu daha da ağırlaştırdığı görülürken, rekabet gücü kaybının üretimi sınırladığı, istihdamda gerilemeye yol açtığı ve ekonomide ciddi bir reel dengesizlik ortaya çıkardığı anlaşılmaktadır.