2026 MART-ÖDEMELER DENGESİ GELİŞMELERİ

 

2026 MART- ÖDEMELER DENGESİ GELİŞMELERİ

(Zafer YÜKSELER, 13 Mayıs 2026)

2025 Mart ayında 4,9 milyar dolar açık veren cari işlemler dengesi, 2026 Mart ayında 9,7 milyar dolar açık vermiştir. Cari işlemler dengesi geçen yılın Ocak-Mart döneminde 14,1 milyar dolar açık verirken, 2026 yılı Ocak-Mart döneminde açık 23,7 milyar dolara yükselmiştir. Cari açıktaki yükseliş dış ticaret dengesindeki bozulmadan kaynaklanmıştır. 2025 yılı Mart ayında 7,2 milyar dolar olan dış ticaret açığı, 2026 yılı Mart ayında 11,2 milyar dolar, Ocak-Mart dönemi dış ticaret açığı ise 22,5 milyar dolardan 28,7 milyar dolara çıkmıştır. 2026 yılı Mart ayında ihracat, geçen yıla göre yüzde 6,4 gerilemiş ve 21,9 milyar dolar olmuş, ithalat ise yüzde 8,2 artarak 33,1 milyar dolar olmuştur. Ocak-Mart döneminde ihracat 65,3 milyar dolardan 63,2 milyar dolara gerilemiş, ithalat ise 87,8 milyar dolardan  91,9 milyar dolara yükselmiştir. 2026 yılı Mart ayında ve Ocak-Mart döneminde parasal olmayan altın dengesinde sınırlı bir bozulma gözlenmiş ve açık, 2026 yılı Ocak-Mart döneminde 4,1 milyar dolardan, 4,9 milyar dolara çıkmıştır.  İran savaşına rağmen enerji dengesinde 2026 Mart ayında ve Ocak-Mart döneminde  iyileşme gözlenmiştir. Ocak-Mart döneminde enerji ithalatı 14,2 milyar dolardan 12,4 milyar dolara gerilemiştir. Parasal olmayan altın ve enerji hariç cari işlemler dengesi, 2025 Mart ayı ve Ocak-Mart döneminde fazla verirken, 2026 Mart ayında 3,9 milyar dolar, Ocak-Mart döneminde de 6,3 milyar dolar açık vermiştir. 2026 yılı Ocak-Mart döneminde dış ticaret ve cari işlemler açığındaki yükselişin ana nedeni parasal olmayan altın ve enerji hariç dengedeki bozulmadır.

2025 Ocak-Mart döneminde  8 milyar dolar fazla veren hizmetler dengesi 2026 yılında 7,6 milyar dolar fazla vermiştir. Net seyahat gelirleri 2026 Ocak-Mart döneminde, 6,5 milyar dolardan 7,2 milyar dolara yükselmiştir. Telekomünikasyon ve diğer iş hizmet giderlerindeki yükseliş, hizmetler dengesinin bozulmasına neden olmuştur. Faiz, portföy, kar transferleri ve ücret ödemelerinden oluşan “birincil gelir dengesi” , 2025 Ocak-Mart döneminde 6,1 milyar dolar, 2026 yılında ise 6,6 milyar dolar açık vermiştir.

2025 yılında resmi rezerv varlıklar 22 milyar dolar azalmıştır.  2025 yılında, resmi rezerv varlıklar içinde yer alan altın rezervleri 48,1 milyar dolar artarak 112,4 milyar dolara yükselmiştir. Bu yükseliş altın fiyatlarındaki yüzde 64,2 oranındaki artıştan kaynaklanmıştır. 2025 yılında altın rezervlerindeki artışın 43,9 milyar doları fiyat artışından gelmiştir. 2026 yılı Ocak ayında  resmi rezerv varlıklar, altın fiyatlarındaki ve altın rezervlerindeki artışın etkisiyle, 12 milyar dolar yükselmiştir.  2026 Şubat ayında altın fiyatları ve altın rezervlerindeki artış yavaşlamış, döviz rezervleri gerilerken toplam rezerv varlıklar 10,6 milyar dolar düşüş göstermiştir. 2026 yılı Mart ayında da resmi rezerv varlıklar 43,4 milyar dolar azalmıştır. Mart ayında altın fiyatları yüzde 12 civarında gerilemiş, yaklaşık 130 ton civarında da altın satışı yapılmıştır. Banka rezervleri Mart ayında 10,4 milyar dolar artış göstermiştir. 2026 Ocak-Şubat döneminde negatif olan Net Hata ve Noksan kalemi, Mart ayında da negatif 7 milyar dolar olmuş ve Ocak- Mart döneminde negatif 16,2 milyar dolara yükselmiştir.

İran savaşının en belirgin etkisi resmi rezervlerdeki azalış ve sıcak para çıkışlarında gözlenmiştir. 2026 Ocak ayında 14,4 milyar dolar olan sıcak para girişi, Şubat ayında 0,8 milyar dolara gerilemiş, Mart ayında ise sıcak paradan 18,9 milyar dolar çıkış olmuştur. 2026 Mart ayında yurtdışı yerleşikler borsa ve yatırım fonlarındaki varlıklarını 4,2 milyar dolar,  borçlanma senetlerini 6,4 milyar dolar, mevduatlarını 6,6 milyar dolar azaltmıştır.  Bankalar kısa vadeli kredi kullanımlarını 0,6 milyar dolar, diğer sektörler de kısa vadeli kredi kullanımlarını 1,1 milyar dolar azaltmıştır. 2026 Ocak-Mart döneminde yabancıların ülkemizdeki doğrudan yatırımları 2,9 milyar dolardan 2,6 milyar dolara gerilerken, vatandaşlarımızın yurt dışında yaptıkları yatırımlar 2,4 milyar dolardan 2,8 milyar dolara yükselmiştir.

2026 Mart ayında ortalama dolar kuru, geçen yıla göre, yüzde 19,2 oranında artmıştır. Bu dönemde yıllık TÜFE artışı yüzde 30,9, yıllık Yİ-ÜFE artışı ise yüzde 28,1 olmuştur. 2026 Mart ayı itibariyle, yıllık bazda, Türk lirası TÜFE bazlı Reel Kur Endeksine göre yüzde 2,1. Yİ-ÜFE bazlı Reel Kur Endeksine göre yüzde 1,4 oranında değer kazanmıştır. Ancak, 2025 Aralık ayına göre Türk lirasındaki reel değerlenme, TÜFE bazlı endekse göre yüzde 5,8,  Yİ-ÜFE bazlı endekse göre yüzde 3,1 olmuştur.

                İhracatın ithalatı karşılama oranı 2025 Mart ayında yüzde 76,5 iken, 2026 yılında yüzde 66,1’e gerilemiştir. Parasal olmayan altın ve enerji hariç ihracat/ithalat oranı ise yüzde 92,9’dan yüzde 78,9’a inmiştir. Genel ihracat-ithalat oranındaki bozulma büyük ölçüde ithalattaki artıştan kaynaklanmaktadır. 2026 yılı Mart ayında ihracat yüzde 6,4 oranında gerilerken, ithalat yüzde 8,2 oranında yükselmiştir. 2026 Mart ayında yatırım malı ithalatı yüzde 7,8, ara malı ithalatı yüzde 11,2 artarken, tüketim malı ithalatı yüzde 5,3 oranında azalış göstermiştir. 2026 yılı Ocak-Mart döneminde  dış ticaret hadleri lehimize dönmüş, ihracat fiyatları yüzde 12,7, ithalat fiyatları ise yüzde 5,9 artmıştır. 2026 Ocak-Mart döneminde ihracat miktar endeksi yüzde 14, ithalat miktar endeksi ise yüzde 2 oranında düşüş göstermiştir.