2025 Ekim-Aralık-Sanayi Sektöründe Reel birim Ücret

 

2025 Ekim-Aralık Döneminde

Sanayi Sektöründe Reel Birim Ücret

(Zafer YÜKSELER, 20 Şubat 2026)

                 TÜİK, 2025 Ekim-Aralık dönemine ilişkin 2021=100 bazlı işgücü girdi göstergelerini açıklamıştır. 2025 yılı 4.çeyreğinde sanayi sektöründe çalışılan saat endeksi, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,4, yıllık ortalamada ise yüzde 2,8 oranında gerilemiştir. Sanayi üretim endeksi de 2025 yılı 4.çeyreğinde yüzde 0,8, yıl genelinde ise yüzde 2,6 oranında artış göstermiştir. Saatlik işgücü verimi 4.çeyrekte yüzde 3,3, yıl genelinde ise yüzde 5,6 yükselmiştir. Saatlik işgücü maliyeti (kazanç), 4.çeyrekte yüzde 34,6 oranında artmıştır.  İşgücü verimine göre düzeltilmiş nominal birim ücret endeksi ise (İşgücü maliyeti(kazanç)/İşgücü verimi) 2025 yılı 4.çeyreğinde yıllık olarak yüzde 30,3, yıllık ortalamada yüzde 31,8 oranında yükselmiştir (Tablo:1). 2025 yılı Ekim-Aralık döneminde, yıllık olarak, TÜFE yüzde 31,6, Yİ-ÜFE yüzde 27,3 oranında artış gösterdiğinden, sanayi sektöründe TL cinsinden reel birim ücret TÜFE’ye göre yüzde 1 oranında gerilemiş, Yİ-ÜFE’ye göre ise yüzde 2,4 oranında artmıştır. Aynı dönemde dolar cinsinden reel birim ücret yüzde 6,5 oranında artarken, Euro cinsi reel birim ücret ise yüzde 2,1 oranında düşüş göstermiştir.

            Yıllık ortalamalar incelendiğinde, 2025 yılında işgücü maliyeti (kazanç) yüzde 39,1, nominal birim ücret ise yüzde 31,8 artmıştır. TÜFE bazlı reel birim ücret yüzde 2,4 gerilerken, Yİ-ÜFE bazlı reel birim ücret yüzde 5,5, dolar cinsi reel birim ücret yüzde 9,9, Euro cinsi reel birim ücret ise yüzde 5,8 oranında yükselmiştir (Tablo:1).    

Tablo:1-Sanayi Sektörüne İlişkin Göstergeler ve Birim Ücret Endeksi (2021=100)   IV. Çeyrek (Ekim-Aralık)  Yıllık Ortalama 2024 2025 % Değişim 2024 2025 % Değişim Çalışılan Saat Endeksi 107,5 104,9 -2,4 104,8 101,9 -2,8 Üretim Endeksi 118,4 119,3 0,8 107,1 109,9 2,6 Saatlik İşgücü Verimi 110,1 113,7 3,3 102,1 107,9 5,6 Saatlik İşgücü Kazanç Endeksi (1) 742,1 998,7 34,6 703,2 978,4 39,1 TÜFE Endeksi 471,3 620,2 31,6 420,2 566,8 34,9 Yİ-ÜFE 518,2 659,6 27,3 483,3 605,9 25,4 Dolar Endeksi 389,0 475,9 22,3 369,9 444,9 20,3 Euro Endeksi 352,5 469,7 33,2 339,6 427,2 25,8 Nominal Birim Ücret (2) 673,8 878,2 30,3 688,3 907,0 31,8 Reel Birim Ücret Endeksi                 TL. Cinsi-TÜFE’ye Göre (3) 143,0 141,6 -1,0 164,9 161,0 -2,4     TL. Cinsi-Yİ-ÜFE’ye Göre 130,0 133,1 2,4 142,8 150,6 5,5     Dolar Cinsi 173,2 184,5 6,5 186,3 204,7 9,9     Euro Cinsi 191,1 187,0 -2,1 202,8 214,6 5,8 Kaynak:TÜİK ve kendi hesaplamalarımız. (1) İşgücü Kazanç Endeksi, EYT’liler için yapılan kıdem/ihbar tazminatı ödemelerini kapsamamaktadır. (2) Nominal Birim Ücret= Saatlik İşgücü Kazancı/Saatlik İşgücü Verimi. (3) Reel Ücret Endeksi-TL. Cinsi-TÜFE’ye Göre= Nominal Birim Ücret/TÜFE Endeksi.

            2015 sonrası dönemde TÜFE bazlı reel birim ücret endeksinde istikrar gözlenirken, dolar ve Yİ-ÜFE bazlı reel birim ücret gerilemiştir (Grafik:2). Özellikle 2015 yılı 3.çeyreğinden itibaren, işgücü verimliliğindeki artışın da katkısıyla, dolar cinsi reel birim ücret endeksinde hızlı bir düşüş olduğu görülmektedir. Ancak bu eğilim 2022 yılı ikinci yarısından itibaren tersine dönmüştür. Bu dönemde işgücü maliyetlerindeki yükseliş, TÜFE, dolar ve Euro cinsi reel birim ücretlerde artış eğilimini başlatmıştır. 2023 yılında nominal birim ücret endeksindeki artışın yüzde 100’ü aşması reel birim ücret endekslerinin de hızla yükselmesine neden olmuş ve bu eğilim 2024 yılında da devam etmiştir. 2025 yılında ücret artışlarının sınırlı tutulması ve işgücü verimliliğindeki artış, reel birim ücretlerdeki yükselişi durdurmuş, 2025 yılının 2.-3. ve 4. çeyreğinde TÜFE bazlı reel birim ücret endeksi gerilemiştir (Grafik:2).

Hayat pahalılığı ve geçim sorununun arttığı bir dönemde, döviz cinsi reel birim ücretlerdeki yükseliş ekonomide ciddi bir ikilemi de beraberinde getirmiştir. Bir taraftan ücret artışları baskı altına alınırken, diğer taraftan döviz kurundaki değerlenme ile enflasyon kontrol edilmeye çalışılmaktadır. Bu durumun geçim sorununu daha da ağırlaştırdığı görülürken, rekabet gücü kaybının üretimi sınırladığı, istihdamda gerilemeye yol açtığı ve ekonomide ciddi bir reel dengesizlik ortaya çıkardığı anlaşılmaktadır.