2025 Aralık-Uluslararası Yatırım Pozisyonu

 

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (UYP) VE ÖDEMELER DENGESİ

(Zafer YÜKSELER, 21 Şubat 2026)

2024 yılı aralık ayında 346,4 milyar dolar olan Net UYP açığı, 2025 yılı aralık ayında 324,9 milyar dolara gerilemiştir. Bu dönemde varlıklar 56,9 milyar dolar, yükümlülükler ise 35,5 milyar dolar artmıştır. Varlıklar kısmında doğrudan yatırımlar, ticari krediler, mevduat ve resmi rezervler artmıştır. Yükümlülüklerdeki artış, portföy yatırımları, krediler ve bankalar mevduatından kaynaklanmış, doğrudan yatırımlar ve TCMB’deki mevduat ise azalmıştır. 2024 yılında 187 milyar dolar olan yabancıların finansal yatırım stoku, borçlanma senetleri ve mevduatlardaki artışın etkisiyle 2025 yılı aralık ayında 202,2 milyar dolara yükselmiştir.

 

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (Milyon ABD doları)

	2024 Aralık (1)	2025 Aralık (2)	Fark   (2-1)	Farkın Kaynakları
				Ödemeler Denge. Akımı 2025 O.-Aralık	Değerleme-Kur ve Parite Farkları
NET UYP (1-2)	-346.380	-324.947	21.433	-42.002	63.435
1.Varlıklar	356.069	413.048	56.979	22.195	34.784
Doğrudan Yatırımlar	65.365	75.197	9.832	9.832	0
Portföy Yatırımları	3.966	6.394	2.428	14.048	-11.620
Ticari Krediler	53.799	60.669	6.870	4.420	2.450
Krediler	5.681	5.007	-674	2.726	-3.400
Mevduat	68.115	77.579	9.464	13.171	-3.707
Bankalar-YP	39.440	43.919	4.479	4.628	-149
Diğer Varlıklar	3.911	4.181	270	25	245
Rezerv Varlıklar	155.232	184.021	28.789	-22.027	50.816
2.Yükümlülükler	702.449	737.995	35.546	64.197	-28.651
Doğrudan Yatırımlar	223.330	202.250	-21.080	13.087	-34.167
Portföy Yatırımları	124.835	135.414	10.579	12.309	-1.730
Ticari Krediler	60.535	63.480	2.945	2.208	737
Krediler	189.807	237.704	47.897	38.969	8.928
Mevduat	96.860	91.711	-5.149	-2.431	-2.718
TCMB	34.701	24.965	-9.736	-11.808	2.072
Bankalar	62.159	66.746	4.587	9.377	-4.790
Diğ.Yüküm. + SDR	7.082	7.436	354	55	299
ULUSLARARASI REZERV	194.672	227.940	33.268	-17.399	50.667
TCMB	155.232	184.021	28.789	-22.027	50.816
Bankalar	39.440	43.919	4.479	4.628	-149
Y.Dışı Yerleşik Finans. Y.	186.994	202.160	15.166	21.686	-6.520
Hisse Senedi	33.643	33.552	-91	2.080	-2.171
Borç Senedi	91.192	101.862	10.670	10.229	441
Mevduat	62.159	66.746	4.587	9.377	-4.790

Kaynak: TCMB.

UYP stok değerleri, finansal varlık ve yükümlülüklere ilişkin ödemeler dengesi akım girişlerinden, farklı para birimlerinin dolara karşı değerlerindeki değişimden, Türk lirasının dolar karşısındaki değerinden, hisse senetleri, DİBS ve altın fiyatlarındaki değişimden etkilenmektedir. Stok veriler incelendiğinde, en belirgin değişimin, doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları, rezerv, kredi ve mevduat kalemlerinde olduğu görülmektedir.

2025 yılı ocak-aralık dönemi ödemeler dengesi akımları incelendiğinde, doğrudan yatırımlar 9,8 milyar dolar, portföy yatırımları 14 milyar dolar, ticari krediler 4,4 milyar dolar, krediler 2,7 milyar dolar, mevduatlar 13,2 milyar dolar artarken, rezerv varlıklar 22 milyar dolar azalmış, böylece toplam varlıklar 22,2 milyar dolar yükselmiştir. Yükümlülükler kısmında doğrudan yatırımlarda 13,1 milyar dolar, portföy yatırımlarında 12,3 milyar dolar, kredilerde 39 milyar dolar, bankalar mevduatında 9,4 milyar dolar artış olmuş, TCMB’deki mevduatın 11,8 milyar dolar azalmasının etkisiyle toplam yükümlülüklerdeki artış 64,2 milyar dolar olmuştur. Sonuç olarak 2025 ocak-aralık döneminde ödemeler dengesi finans hesabından 42 milyar dolar giriş olmuş ve net uluslararası yükümlülüğümüz de aynı tutarda artmıştır.

2025 yılı ocak-aralık döneminde değerleme-kur ve parite farkları etkisi, varlıkları 34,8 milyar dolar artırırken, yükümlülükleri 28,7 milyar dolar azaltmıştır. Böylece değerleme-kur ve parite etkisi Net UYP’yi 63,4 milyar dolar azaltıcı etkide bulunmuştur. 2025 ocak-aralık döneminde doğrudan yatırım, portföy yatırımları, mevduat, kredi ve rezerve ilişkin değerleme varlık ve yükümlülükleri önemli ölçüde etkilemiştir. Altın stoklarının değerlemesi ve parite etkisi resmi rezervleri 50,8 milyar dolar artırmış ve toplam uluslararası rezervleri 50,7milyar dolar yükseltmiştir. Değerleme-parite ve kur etkisi büyük ölçüde, TCMB ve diğer sektörlerin net pozisyonunda etkili olmuştur.

Uluslararası Yatırım Pozisyonundaki değişim ile Ödemeler Dengesi Tablosu birlikte değerlendirildiğinde, varlıklar bölümünde “portföy yatırımları”, yükümlülükler bölümünde “krediler”, “bankalar-mevduat” ve portföy yatırımları-borç senetleri” kalemlerinde önemli bir uyumsuzluk olduğu dikkati çekmektedir. TCMB 2024 aralık ayında portföy yatırımlarında önemli bir revizyon yapmıştır, ancak buna rağmen sorunun devam ettiği görülmektedir.

Aşağıdaki Grafik:1’de Net UYP verisi yanı sıra, değerleme-kur-parite etkisinden daha az etkilenen, doğrudan yatırımlar ve hisse senetleri hariç Net UYP ile uluslararası rezervler verisi de yer almaktadır. 2024 yılı aralık ayında -156,9 milyar dolar olan doğrudan yatırımlar ve hisse senedi hariç net UYP 2025 yılı aralık ayında -168,5 milyar dolara yükselmiştir. 2024 yılı sonunda 194,7 milyar dolar olan toplam uluslararası rezervler ise, 2025 yılı aralık ayında 227,9 milyar dolara çıkmıştır. Rezervlerdeki yükselişte, 50,8 milyar dolar civarındaki değerleme etkili olmuştur.

TCMB Net Yatırım Pozisyonu fazlası 2024 yılında 115,1 milyar dolar iken, 2025 yılı aralık ayında 153,2 milyar dolara yükselmiştir. TCMB net pozisyonundaki bu iyileşme büyük ölçüde, üçüncü çeyrekten itibaren altın fiyatlarındaki yükseliş ve altın rezervlerine ilişkin değerlemeden kaynaklanmıştır. Bankaların 2024 yılı sonunda 105,5 milyar dolar olan net pozisyon açığı, 2025 aralık ayında 124,6 milyar dolara yükselmiştir. 2024 yılında 272,3 milyar dolara yükselen diğer sektörlerin net pozisyon açığı, 2025 yılı aralık ayında 262,2 milyar dolar olmuştur. Diğer sektörlerin pozisyon açıklarındaki değişim büyük ölçüde doğrudan yatırımlara ilişkin değerleme etkisinden kaynaklanmaktadır. 2024 sonunda 83,6 milyar dolar olan Genel Hükümet net pozisyon açığı ise 2025 aralık ayında 91,4 milyar dolara yükselmiştir.

KESİMLERE GÖRE NET ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (Milyon Dolar)

	2024	2025 Ç1	2025 Ç2	2025 Ç3	2025 Ç4
Toplam Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu	-346.380	-326.938	-338.431	-326.829	-324.947
Merkez Bankası	115.062	120.776	114.731	146.560	153.243
Genel Hükümet	-83.620	-82.286	-79.689	-87.674	-91.419
Bankalar	-105.511	-103.909	-109.739	-120.640	-124.589
Diğer Sektörler	-272.311	-261.519	-263.734	-265.075	-262.182