2026 Nisan-Uluslararası Yatırım Pozisyonu

 

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (UYP) VE ÖDEMELER DENGESİ

(Zafer YÜKSELER, 19 Haziran 2026)

2025 yılı aralık ayında 373,2 milyar dolar olan Net UYP açığı, 2026 yılı nisan ayında 402,3 milyar dolara yükselmiştir. Bu dönemde varlıklar 7,1 milyar dolar azalmış, yükümlülükler ise 22 milyar dolar artmıştır. Varlıklar kısmındaki azalış, resmi rezervlerdeki düşüşten kaynaklanmıştır. Yükümlülüklerdeki artış, doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları, krediler ve mevduattan kaynaklanmıştır. 2025 yılında 209,1 milyar dolar olan yabancıların finansal yatırım stoku, hisse senedi ve mevduatlardaki artışın etkisiyle 2026 yılı nisan ayında 223,6 milyar dolara yükselmiştir.

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (Milyon ABD doları)

	2025 Aralık (1)	2026 Nisan (2)	Fark   (2-1)	Farkın Kaynakları
				Ödemeler Denge. Akımı 2025 Oc.-Nis.	Değerleme-Kur ve Parite Farkları
NET UYP (1-2)	-373.221	-402.281	-29.060	-47.144	18.084
1.Varlıklar	413.117	406.029	-7.088	-19.797	12.709
Doğrudan Yatırımlar	75.841	79.321	3.480	3.479	1
Portföy Yatırımları	6.733	10.228	3.495	8.717	-5.222
Ticari Krediler	61.065	59.113	-1.952	-1.599	-353
Krediler	4.970	6.104	1.134	-6.324	7.458
Mevduat	76.306	81.485	5.179	5.961	-782
Bankalar-YP	43.951	47.557	3.606	3.867	-261
Diğer Varlıklar	4.181	4.295	114	4	110
Rezerv Varlıklar	184.021	165.483	-18.538	-30.035	11.497
2.Yükümlülükler	786.338	808.310	21.972	27.347	-5.375
Doğrudan Yatırımlar	242.417	247.128	4.711	3.674	1.037
Portföy Yatırımları	142.349	154.106	11.757	8.121	3.636
Ticari Krediler	63.585	65.559	1.974	2.333	-359
Krediler	238.854	240.942	2.088	12.070	-9.982
Mevduat	91.697	93.145	1.448	1.137	311
TCMB	24.965	23.692	-1.273	-1.644	371
Bankalar	66.732	69.453	2.721	2.781	-60
Diğ.Yüküm. + SDR	7.436	7.430	-6	12	-18
ULUSLARARASI REZERV	227.972	213.040	-14.932	-26.168	11.236
TCMB	184.021	165.483	-18.538	-30.035	11.497
Bankalar	43.951	47.557	3.606	3.867	-261
Y.Dışı Yerleşik Finans. Y.	209.081	223.559	14.478	10.902	3.576
Hisse Senedi	40.697	51.697	11.000	3.469	7.531
Borç Senedi	101.652	102.409	757	4.652	-3.895
Mevduat	66.732	69.453	2.721	2.781	-60

Kaynak: TCMB.

UYP stok değerleri, finansal varlık ve yükümlülüklere ilişkin ödemeler dengesi akım girişlerinden, farklı para birimlerinin dolara karşı değerlerindeki değişimden, Türk lirasının dolar karşısındaki değerinden, hisse senetleri, DİBS ve altın fiyatlarındaki değişimden etkilenmektedir. Stok veriler incelendiğinde, en belirgin değişimin, doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları, rezerv, kredi ve mevduat kalemlerinde olduğu görülmektedir.

2026 yılı ocak-nisan dönemi ödemeler dengesi akımları incelendiğinde, doğrudan yatırımların 3,5 milyar dolar, portföy yatırımlarının 8,7 milyar dolar, mevduatın 6 milyar dolar arttığı, resmi rezervlerin 30 milyar dolar, ticari kredilerin 1,6 milyar dolar, kredilerin ise 6,3 milyar dolar azaldığı ve böylece toplam varlıkların 19,8 milyar dolar gerilediği görülmektedir. Yükümlülükler kısmında doğrudan yatırımlarda 3,7 milyar dolar, portföy yatırımlarında 8,1 milyar dolar, kredilerde 12,1 milyar dolar, bankalar mevduatında 2,8 milyar dolar, ticari kredilerde 2,3 milyar dolar artış olmuş, TCMB’deki mevduatın 1,6 milyar dolar azalmasının etkisiyle toplam yükümlülüklerdeki artış 27,3 milyar dolar olmuştur. Sonuç olarak 2026 ocak-nisan döneminde ödemeler dengesi finans hesabından 47,1 milyar dolar giriş olmuş ve net uluslararası yükümlülüğümüz de aynı tutarda artmıştır.

2026 yılı ocak-nisan döneminde değerleme-kur ve parite farkları etkisi, varlıkları 12,7 milyar dolar artırmış, yükümlülükleri ise 5,4 milyar dolar azaltmıştır. Böylece değerleme-kur ve parite etkisi Net UYP’yi 18,1 milyar dolar azaltıcı etkide bulunmuştur. 2026 ocak-nisan döneminde, doğrudan yatırım, portföy yatırımları, mevduat, kredi ve rezerve ilişkin değerlemeler varlık ve yükümlülükleri önemli ölçüde etkilemiştir. Altın stoklarının değerlemesi ve parite etkisi resmi rezervleri 11,5 milyar dolar artırmıştır. Değerleme-parite ve kur etkisi büyük ölçüde, TCMB ve diğer sektörlerin net pozisyonunda etkili olmuştur.

Uluslararası Yatırım Pozisyonundaki değişim ile Ödemeler Dengesi Tablosu birlikte değerlendirildiğinde, varlıklar bölümünde “portföy yatırımları”, yükümlülükler bölümünde “krediler”, “bankalar-mevduat” ve portföy yatırımları-borç senetleri” kalemlerinde önemli bir uyumsuzluk olduğu dikkati çekmektedir. TCMB 2024 aralık ayında portföy yatırımlarında önemli bir revizyon yapmıştır, ancak buna rağmen sorunun devam ettiği görülmektedir.

Aşağıdaki Grafik:1’de Net UYP verisi yanı sıra, değerleme-kur-parite etkisinden daha az etkilenen, doğrudan yatırımlar ve hisse senetleri hariç Net UYP ile uluslararası rezervler verisi de yer almaktadır. 2025 yılı aralık ayında -170,1 milyar dolar olan doğrudan yatırımlar ve hisse senedi hariç net UYP 2026 yılı nisan ayında -186,7 milyar dolar olmuştur. 2025 yılı sonunda 228 milyar dolar olan toplam uluslararası rezervler ise, İran savaşı etkisiyle 2026 yılı nisan ayında 213 milyar dolara gerilemiştir. Rezervlerdeki düşüşü, 11,5 milyar dolar civarındaki değerleme sınırlandırmıştır.

TCMB Net Yatırım Pozisyonu fazlası 2025 yılında 153,2 milyar dolar iken, 2026 yılı nisan ayında 136 milyar dolara gerilemiştir. TCMB net pozisyonundaki bu bozulma büyük ölçüde, İran savaşı etkisiyle altın fiyatlarındaki gerilemeden kaynaklanmıştır. Bankaların 2025 yılı sonunda 133 milyar dolar olan net pozisyon açığı, 2026 nisan ayında 124 milyar dolara gerilemiştir. 2025 yılında 302 milyar dolar olan diğer sektörlerin net pozisyon açığı, 2026 yılı nisan ayında 323,6 milyar dolara yükselmiştir. Diğer sektörlerin pozisyon açıklarındaki değişim büyük ölçüde doğrudan yatırımlara ilişkin değerleme etkisinden kaynaklanmaktadır. 2025 sonunda 91,4 milyar dolar olan Genel Hükümet net pozisyon açığı ise 2026 nisan ayında 90,7 milyar dolara gerilemiştir.

KESİMLERE GÖRE NET ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (Milyon Dolar)

	2023	2024	2025	2026 Nisan
Toplam Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu	-331.667	-371.959	-373.221	-402.281
Merkez Bankası	88.791	115.062	153.243	135.987
Genel Hükümet	-68.469	-83.617	-91.434	-90.670
Bankalar	-90.153	-109.441	-133.034	-123.979
Diğer Sektörler	-261.836	-293.963	-301.996	-323.628