2026 Temmuz- Uluslararası Yatırım Pozisyonu

 

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (UYP) VE ÖDEMELER DENGESİ

(Zafer YÜKSELER, 18 Eylül 2026)

2025 yılı aralık ayında 349,3 milyar dolar olan Net UYP açığı, 2026 yılı temmuz ayında 398,7 milyar dolara yükselmiştir. Bu dönemde varlıklar 8,9 milyar dolar azalmış, yükümlülükler ise 40,5 milyar dolar artmıştır. Varlıklar kısmındaki azalış, resmi rezervlerdeki düşüşten kaynaklanmıştır. Yükümlülüklerdeki artış, portföy yatırımları, krediler, ticari krediler ve bankalar mevduatından kaynaklanmıştır. 2025 yılında 209,2 milyar dolar olan yabancıların finansal yatırım stoku, hisse senedi ve borç senetlerindeki artışın etkisiyle 2026 yılı temmuz ayında 230,7 milyar dolara yükselmiştir.

 

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (Milyon ABD doları)

	2025 Aralık (1)	2026 Temmuz (2)	Fark   (2-1)	Farkın Kaynakları
				Ödemeler Denge. Akımı 2025 Oc.-Tem.	Değerleme-Kur ve Parite Farkları
NET UYP (1-2)	-349.349	-398.734	-49.385	-49.390	5
1.Varlıklar	428.499	419.569	-8.930	-5.247	-3.683
Doğrudan Yatırımlar	75.841	81.820	5.979	5.979	0
Portföy Yatırımları	6.733	9.102	2.369	14.868	-12.499
Finansal Türevler	3.080	2.479	-601	-10.040	9.439
Ticari Krediler	61.056	60.761	-295	833	-1.128
Krediler	4.970	4.744	-226	-6.355	6.129
Mevduat	88.617	91.875	3.258	7.520	-4.262
Bankalar-YP	43.951	44.685	734	2.621	-1.887
Diğer Varlıklar	4.181	4.340	159	4	155
Rezerv Varlıklar	184.021	164.448	-19.573	-18.056	-1.517
2.Yükümlülükler	777.848	818.303	40.455	44.143	-3.688
Doğrudan Yatırımlar	230.135	232.507	2.372	5.813	-3.441
Portföy Yatırımları	142.503	160.192	17.689	19.581	-1.892
Finansal Türevler	3.483	3.981	498	-13.068	13.566
Ticari Krediler	63.681	66.275	2.594	3.527	-933
Krediler	238.913	254.317	15.404	24.693	-9.289
Mevduat	91.697	93.657	1.960	3.568	-1.608
TCMB	24.965	23.143	-1.822	-1.639	-183
Bankalar	66.732	70.514	3.782	5.207	-1.425
Diğ.Yüküm. + SDR	7.436	7.374	-62	29	-91
ULUSLARARASI REZERV	227.972	209.133	-18.839	-15.435	-3.404
TCMB	184.021	164.448	-19.573	-18.056	-1.517
Bankalar	43.951	44.685	734	2.621	-1.887
Y.Dışı Yerleşik Finans. Y.	209.235	230.706	21.471	24.788	-3.317
Hisse Senedi	40.697	50.154	9.457	5.572	3.885
Borç Senedi	101.806	110.038	8.232	14.009	-5.777
Mevduat	66.732	70.514	3.782	5.207	-1.425

Kaynak: TCMB.

UYP stok değerleri, finansal varlık ve yükümlülüklere ilişkin ödemeler dengesi akım girişlerinden, farklı para birimlerinin dolara karşı değerlerindeki değişimden, Türk lirasının dolar karşısındaki değerinden, hisse senetleri, DİBS ve altın fiyatlarındaki değişimden etkilenmektedir. Stok veriler incelendiğinde, en belirgin değişimin, doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları, rezerv, kredi ve mevduat kalemlerinde olduğu görülmektedir.

2026 yılı ocak-temmuz dönemi ödemeler dengesi akımları incelendiğinde, doğrudan yatırımların 6 milyar dolar, portföy yatırımlarının 14,9 milyar dolar, mevduatın 7,5 milyar dolar arttığı, resmi rezervlerin 18,1 milyar dolar, finansal türevlerin 10 milyar dolar, kredilerin ise 6,4 milyar dolar azaldığı ve böylece toplam varlıkların 5,2 milyar dolar gerilediği görülmektedir. Yükümlülükler kısmında doğrudan yatırımlarda 5,8 milyar dolar, portföy yatırımlarında 19,6 milyar dolar, kredilerde 24,7 milyar dolar, bankalar mevduatında 5,2 milyar dolar, ticari kredilerde 3,5 milyar dolar artış olmuş, finansal türevlerin 13 milyar dolar, TCMB’deki mevduatın 1,6 milyar dolar azalmasının etkisiyle toplam yükümlülüklerdeki artış 44,1 milyar dolar olmuştur. Sonuç olarak 2026 ocak-temmuz döneminde ödemeler dengesi finans hesabından 49,4 milyar dolar giriş olmuş ve net uluslararası yükümlülüğümüz de aynı tutarda artmıştır.

2026 yılı ocak-temmuz döneminde değerleme-kur ve parite farkları etkisi, varlıkları ve yükümlülükleri 3,7 milyar dolar azaltmıştır. Böylece değerleme-kur ve parite değişiminin Net UYP’ye etkisi çok sınırlı kalmıştır. 2026 ocak-temmuz döneminde, doğrudan yatırım, portföy yatırımları, mevduat, kredi ve rezerve ilişkin değerlemeler varlık ve yükümlülükleri önemli ölçüde etkilemiştir. Değerleme-kur ve parite etkisi, TCMB rezerv varlıklarını 1,5 milyar dolar, bankaların rezerv varlıklarını 1,9 milyara dolar olmak üzere, toplam rezervleri 3,4 milyar dolar azaltmıştır. Özellikle, altın fiyatlarındaki düşüş ve altın rezervlerinden yapılan satışlar, altın rezervlerini ve değerlemeleri önemli ölçüde etkilemiştir. 2025 aralık ayında 112,4 milyar dolar olan altın rezervleri, 2026 temmuz ayında 100,6 milyar dolara gerilemiştir. Bu dönemde altın fiyatları yüzde 5,9 gerilemiş, 38,9 ton civarında altın satılmıştır.  

Uluslararası Yatırım Pozisyonundaki değişim ile Ödemeler Dengesi Tablosu birlikte değerlendirildiğinde, varlıklar bölümünde “portföy yatırımları”, yükümlülükler bölümünde “krediler”, “bankalar-mevduat” ve portföy yatırımları-borç senetleri” kalemlerinde önemli bir uyumsuzluk olduğu dikkati çekmektedir. TCMB 2024 aralık ayında portföy yatırımlarında önemli bir revizyon yapmıştır, ancak buna rağmen sorunun devam ettiği görülmektedir.

Aşağıdaki Grafik:1’de Net UYP verisi yanı sıra, değerleme-kur-parite etkisinden daha az etkilenen, doğrudan yatırımlar ve hisse senetleri hariç Net UYP ile uluslararası rezervler verisi de yer almaktadır. 2025 yılı aralık ayında -158,5 milyar dolar olan doğrudan yatırımlar ve hisse senedi hariç net UYP 2026 yılı temmuz ayında -202,7 milyar dolar olmuştur. 2025 yılı sonunda 228 milyar dolar olan toplam uluslararası rezervler ise, İran savaşı ve altın fiyatlarındaki düşüşün de etkisiyle 2026 yılı temmuz ayında 209 milyar dolara gerilemiştir.

	2024	2025	2026 1.Ç	2026 2.Ç	2026 Tem.
TOPLAM NET UYP	-364.911	-349.349	-376.422	-407.196	-398.734
TCMB	115.062	153.343	120.780	118.602	135.585
GENEL HÜKÜMET	-83.626	-91.591	-87.005	-90.457	-93.165
BANKALAR	-107.449	-130.770	-119.179	-137.052	-142.579
DİĞER SEKTÖRLER	-289.898	-280.231	-291.018	-298.289	-298.575

            2026 haziran ayında 407,2 milyar dolar olan toplam Net UYP açığı, 2026 temmuz ayında 398,7 milyar dolara gerilemiştir. Bu gerilemede, TCMB’nin Net UYP fazlasının 119,6 milyar dolardan 135,6 milyar dolara yükselmesi etkili olmuştur. Bu dönemde, diğer kesimlerin pozisyon açıklarında artış olmuştur.