2023 Haziran- Aylık Temel İşgücü Göstergeleri

 

AYLIK TEMEL İŞGÜCÜ GÖSTERGELERİ

(Zafer YÜKSELER, 10 Ağustos 2023)

TÜİK verilerine göre, 2023 Mayıs ayında yüzde 8,8 olan işsizlik oranı Haziran ayında yüzde 9’a yükselmiştir. Mayıs ayında düşüş gösteren alternatif işsizlik oranları Haziran ayında belirgin bir yükseliş göstermiştir. Haziran ayında İşsiz-Zamana Bağlı Eksik İstihdamın dahil olduğu işsizlik oranı yüzde 15,9’a, İşsiz-Potansiyel işgücünün dahil olduğu işsizlik oranı yüzde 17,3’e, Atıl İşsizlik oranı ise yüzde 23,6’ya yükselmiştir.

Covit-19 sonrası ekonomideki normalleşme işgücü istatistiklerine olumlu yansımış ve salgının zirve yaptığı 2020 Nisan ayında 25.096 bin kişiye kadar gerileyen istihdam, takip eden aylarda sürekli yükselmiş ve 2023 Mayıs ayında 31.821 bin kişi olmuştu. Haziran ayında EYT düzenlemesinin işgücü göstergelerine etkisi belirgin olarak gözlenmeye başlamıştır. Mayıs ayına göre Haziran ayında işgücü ve istihdam gerilerken, işgücüne dahil olmayan kişi sayısında artış gözlenmiştir. Geçen yılın Haziran ayına göre, nüfus 761 bin kişi, işgücü 36 bin kişi, istihdam 265 bin kişi, işgücüne dahil olmayan nüfus 726 bin kişi artmış, işsiz sayısı ise 229 bin kişi gerilemiştir. Geçen yıla göre toplam istihdamdaki 265 bin kişilik artışın yüzde 96,6’sı kadın istihdamındaki artıştan kaynaklanmıştır. Geçen yıla göre erkek istihdamındaki artış sadece 9 bin kişidir.

Deprem felaketinin işgücü verilerini etkilemesi nedeniyle, fiilen iş başında olan kişi sayısı Şubat ayında, Ocak ayına göre, 1.769 bin kişi azalmış, Mayıs ayında tekrar deprem öncesi seviyesine yükselmişti. Bayram tatili nedeniyle Haziran ayında fiilen işbaşında olan kişi sayısı, geçen yılın aynı ayına göre 1.880 bin kişi azalmıştır. Bu azalışın uzun bayram tatili yanı sıra, EYT düzenlemesinden de etkilendiği tahmin edilmektedir. Geçen yıl Haziran ayında 45,5 saat olan haftalık fiili çalışma saati, bu yıl 43,8 saate gerilemiştir.

2022 Haziran ayında 3.568 bin kişi olan İŞKUR’a kayıtlı işsiz sayısı, 2023 Haziran ayında 2.602 bin kişiye gerilemiştir. 2023 Haziran ayında, bir önceki yılın aynı ayına göre, alınan açık iş sayısı yüzde 15,4, işe yerleştirilen kişi sayısı yüzde 40,1 oranında düşüş göstermiştir

 

AYLIK TEMEL İŞGÜCÜ GÖSTERGELERİ (15+yaş, Bin Kişi)   (Mevsim Etkisinden Arındırılmamış)

	2020 Haziran	2021 Haziran	2022 Haziran	2023 Haziran	Yıllık Değişim
					2021 Haziran	2022 Haziran	2023 Haziran
15 ve daha yaştaki nüfus	62.525	63.659	64.639	65.400	1.134	980	761
İşgücü	30.896	32.607	34.773	34.809	1.711	2.166	36
İstihdam Edilenler	26.869	29.227	31.409	31.674	2.358	2.182	265
Erkek	18.491	20.218	21.392	21.401	1.727	1.174	9
Kadın	8.377	9.008	10.017	10.273	631	1.009	256
İş Başında Olanlar	24.481	28.301	30.518	28.638	3.820	2.217	-1.880
İşsiz (U-3)	4.028	3.380	3.364	3.135	-648	-16	-229
İşgücüne Dahil Olmayan Nüfus	31.629	31.053	29.865	30.591	-576	-1.188	726
İşsizlik Oranı (%)	13,0	10,4	9,7	9,0	-2,6	-0,7	-0,7
TÜİK-Alternatif İşsizlik Oranları
1.İşsiz+Zamana Bağlı Eksik İstihdam	16,7	14,3	13,3	15,9	-2,4	-1,0	2,6
2.İşsiz+Potansiyel İşgücü	22,1	18,4	16,4	17,3	-3,7	-2,0	0,9
3.Atıl İşsizlik Oranı	25,4	22,0	19,8	23,6	-3,4	-2,2	3,8

 

2023 Haziran- Kriz Dönemlerinde İmalat Sanayi Üretimi

 

2023 TEMMUZ- Üretici ve Tüketici Enflasyonu

 

2023 TEMMUZ AYI-ÜRETİCİ VE TÜKETİCİ ENFLASYONU

 (Zafer YÜKSELER, 3 Ağustos 2023)

            2023 Temmuz ayında TÜFE yüzde 9,49, Yİ-ÜFE yüzde 8,23 oranında artmıştır. Yıllık Yİ-ÜFE enflasyonu yüzde 40,4’ten yüzde 44,5’e, TÜFE enflasyonu ise yüzde 38,2’den yüzde 47,8’e yükselmiştir. Döviz kurları, enerji fiyatları ve ham madde fiyatlarındaki değişim üretici fiyatlarını hızlı etkilerken, tüketici fiyatlarına yansımaları vergi ve fiyat kontrolleri nedeniyle kısmen sınırlandırılabilmektedir. Üretici fiyatları endekslerinde vergisiz fiyatlar kullanılırken, tüketici fiyatları endeksinde ÖTV, KDV ve benzeri dolaylı vergiler dahil piyasa fiyatları kullanılmaktadır. Bu durum, özellikle TÜFE ile Yİ-ÜFE arasında önemli bir farklılığa neden olmaktadır. Petrol ürünleri, motorlu kara taşıtları, alkollü ve alkolsüz içecekler, tütün mamulleri ve dayanıklı tüketim mallarında, KDV yanı sıra ÖTV uygulanması, TÜFE ile Yİ-ÜFE’de önemli bir farklılaşmayı da beraberinde getirmektedir.  

Yİ-ÜFE ile TÜFE’deki fiyat artışlarını farklılaştıran unsurları şu şekilde sıralayabiliriz;

·         Kiracı Tarafından Ödenen Gerçek Kira: TÜFE’de yüzde 4,53 ağırlığa sahip olan bu grubun Yİ-ÜFE ile bir ilgisi bulunmamaktadır. Bilindiği gibi mevcut kiracılar için azami kira artışı, yıllık ortalama TÜFE enflasyonu ile yasal olarak sınırlandırılmıştı. Son yasal düzenleme ile de konut kira artışı 1 Temmuz 2023 tarihine kadar yüzde 25 olarak belirlenmiştir. Haziran’da yüzde 5,80 artan kiralar Temmuz ayında da yüzde 7,67 yükselmiştir. Yıllık kira enflasyonu ise yüzde 81,69’a çıkmıştır. Enflasyonun yanı sıra konut fiyatlarındaki aşırı yükselişin etkilediği kiralar, deprem felaketinden de olumsuz etkilenmiştir. Toplumda kiralara ve aidatlara ilişkin şikâyetlerin uzun süredir artarak devam etmesi, mevcut TÜFE enflasyonuna güveni de zayıflatmaktadır.

·         Enerji Fiyatları: Elektrik, gaz, su ve yakıtlardan oluşan enerji grubunun TÜFE içindeki ağırlığı yüzde 12,69’dan, yüzde 14,35’e yükselmiştir. TÜFE içinde “Yönetilen-Yönlendirilen Fiyatların” büyük bir kısmı bu grupta yer almakta ve enerji fiyatları vergi ve kamu müdahalesi ile kontrol edilmektedir. Yİ-ÜFE enerji grubunda fiyatlar 2023 Temmuz ayında yüzde 5,72 oranında artmış ve yıllık artış yüzde 3,82 olarak gerçekleşmiştir. Mayıs ayında doğalgaz faturalarının devletçe karşılanması nedeniyle, TÜİK doğalgaz için “sıfır fiyat” yöntemini uygulamıştır. Haziran ayından itibaren bir yıl boyunca 25 sm3 lük doğalgazın konutlara ücretsiz verilmesi ve TÜİK’in sabit ağırlık uygulamasından vazgeçmesi nedeniyle, doğalgaz fiyatlarında yıllık bazda yüzde 100 gerileme gözlenmektedir. Temmuz ayında elektrik fiyatları sabit kalmış, su fiyatları yüzde 6 artmıştır. Temmuz ayında ÖTV ve KDV oranlarının artırılması nedeniyle, akaryakıt fiyatları yüzde 29,04 yükselmiştir. Böylece Haziran ayında yüzde 4,23 artan enerji fiyatları, Temmuz ayında da yüzde 12,73 oranında yükselmiştir. Ancak TÜFE’de enerji fiyatları yıllık bazda yüzde 2,86 oranında gerilemiştir. Enerji fiyatlarındaki bu gerilemede, seçim sürecinde uygulamaya konulan konutlara ücretsiz doğalgaz verilmesi ile “TÜİK’in Mayıs ayında sıfır fiyat uygulaması ve Haziran ayından itibaren doğalgazla ilgili sabit ağırlık uygulamasından vazgeçmesi” önemli bir etkiye sahiptir.

·         Gıda Fiyatları: Son dönemlerde, TÜFE-işlenmiş gıda fiyatlarındaki yıllık artış, Yİ-ÜFE gıda ve içecek fiyat artışlarının önemli ölçüde altında kalmıştır. Temmuz ayında TÜFE-işlenmiş gıda fiyatlarındaki yıllık artış yüzde 46,78 iken, bu oran Yİ-ÜFE-gıda ve içecekler grubunda yüzde 60,21 olmuştur. Aylık artış Yİ-ÜFE’de yüzde 4,63, TÜFE’de ise yüzde 6,08’dir.

·         Diğer Mal ve Hizmet Fiyatları: TÜFE’de Temmuz ayında bu ürünlerin fiyatlarında, KDV oranlarındaki artış nedeniyle, aylık yüzde 9,62, yıllık yüzde 54,05 artış olmuştur. Bu ürünler tarım ve hizmet üretici fiyatlarından ve giyim eşyası fiyatlarından etkilenmektedir. Özellikle giyim eşyası fiyat artışının TÜFE’de oldukça düşük olduğu görülmektedir. Yİ-ÜFE giyim eşyası fiyatları yıllık artışı yüzde 58,47 iken, bu artış TÜFE’de yüzde 22,65’tir.

Kira ve enerji fiyatlarına ilişkin hükümet politikaları, tarım ve hizmet üretici fiyatlarındaki gelişmeler Yİ-ÜFE ve TÜFE üzerinde belirleyici bir etkiye sahiptir. Tüm bu unsurları dikkate alarak “Bileşik Üretici Fiyatları Endeksi” (Potansiyel TÜFE) oluşturulmuştur[1].. Tarım ve Hizmet üretici fiyatlarının geç açıklanması nedeniyle, şu an için Bileşik ÜFE’nin Haziran ayı verisi bulunmaktadır. Bu endekse göre Haziran ayında yıllık enflasyon yüzde 47’dir. Temmuz ayında bu artışın yüzde 53’e yükseleceği tahmin edilmektedir. 2022 yılında Bileşik ÜFE ile TÜFE arasında gözlenen büyük farklılaşma, son aylarda azalma eğilimi göstermektedir. Haziran ayında yaklaşık 9 puan olan Bileşik ÜFE-TÜFE farkının, Temmuz ayında 5 puana gerileyeceği tahmin edilmektedir.

 

 

 

 

 

 

 

 

---

[1] Zafer YÜKSELER, “Bileşik Üretici Fiyatları Endeksi”, https://zaferyukseler.blogspot.com

2023 Temmuz: Nominal ve Reel Mevduat Faizi

 

2023 Temmuz- Yaşam Maliyeti Endeksi

 

2023 Mayıs-Sosyal Güvenlik Göstergeleri

MAYIS 2023: SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ TEMEL VERİLERİ

ZORUNLU SİGORTALI SAYISI: 2022 Mayıs ayında 22.940 bin, 2022 Aralık ayında 23.741 bin kişi olan zorunlu sigortalı sayısı, 2023 yılı Mayıs ayında 22.476 bin kişiye gerilemiştir. 4/C kapsamında çalışan (Emekli Sandığı) memur sayısı 2022 Aralık ayına göre 261 bin kişi artarken, 4/B kapsamında çalışan (BAĞKUR) sayısı 115 bin kişi, 4/A kapsamında çalışan (SSK) sayısı ise 1.411 bin kişi azalış göstermiştir. 4/C hariç zorunlu sigortalı sayısındaki azalış toplamda 1.526 bin kişidir. Zorunlu sigortalı sayısındaki düşüş büyük ölçüde EYT’den kaynaklanmıştır.  11 ilde yaşanan deprem felaketinin de bu azalışta kısmen etkili olduğu tahmin edilmektedir.

YAŞLILIK AYLIĞI ALANLAR: 2022 yılı Aralık ayında 9.499 bin kişi yaşlılık aylığı alırken, bu sayı 2023 yılı Mayıs ayında 10.248 bin kişiye yükselmiştir. Yaşlılık aylığı alan kişi sayısı Nisan ayında 287 bin kişi, Mayıs ayında ise 462 bin kişi artmıştır. Nisan ve Mayıs ayı verileri EYT’lilerin önemli bir kısmına henüz yaşlılık aylığı bağlanmadığını göstermektedir. Haziran ve Temmuz aylarında, emekli sayısında ve yaşlılık aylığı alan sayısında önemli bir yükseliş olacağı anlaşılmaktadır. Zorunlu Aktif Sigortalı/Yaşlılık Aylığı Alanlar oranı 2018-2021 döneminde ortalama 2,31 iken, istihdamdaki artışla birlikte bu oran 2022 yılında 2,50’ye yükselmiştir. Ancak EYT’nin devreye girmesi ile bu oran, 2023 Mayıs ayında 2,19’a gerilemiştir. Önümüzdeki dönemde, bu oranın daha da bozulması beklenmektedir.

SOSYAL GÜVENLİK DESTEK PRİMİ ÖDEYENLER: Emekli olanlardan tekrar işe başlayanların, emekli aylıkları yanı sıra ücret alabilmeleri için sosyal güvenlik destek primi ödemeleri gerekmektedir. EYT öncesi 2022 yılı Aralık ayı itibariyle, emekli olup çalışan ve sosyal güvenlik destek primi ödeyen kişi sayısı 946 bin kişidir. Bu sayı EYT sonrasında 767 bin kişi artarak 2023 yılı Mayıs ayında 1.712 bin kişiye yükselmiştir. Önümüzdeki aylarda, işlemleri tamamlanan EYT’li sayısındaki artışla birlikte bu sayının da artması beklenmektedir. Ayrıca emekli aylıklarındaki düşük artışta bu sürece katkıda bulunacaktır.

TOPLAM AYLIK VE GELİR ALANLAR: Sosyal güvenlik sistemi yaşlılık aylığı yanı sıra ölüm aylığı, iş görememezlik aylığı, malül aylığı, vazife malül aylığı, vatani hizmet tertibinden aylık ödemeleri de yapmaktadır. 2022 Aralık ayında toplam aylık ve gelir alanların sayısı 2022 Aralık ayında 13.933 bin kişi iken, bu sayı 2023 Mayıs ayında 14.725 kişiye yükselmiştir. Yaşlılık aylığı alan kişilerinde dahil olduğu bu grubun gelirleri yüzde 25 emekli maaş artışı tarafından belirlenmektedir. Ancak Temmuz ayında asgari emekli aylığı 7.500 lirada sabit tutulduğundan, bu grupta yer alan tahminen 5-6 milyon kişinin gelirlerinde bir artış olmayacaktır.