2026 OCAK-ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU

 

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (UYP) VE ÖDEMELER DENGESİ

(Zafer YÜKSELER, 25 Mart 2026)

2025 yılı aralık ayında 324,8 milyar dolar olan Net UYP açığı, 2026 yılı ocak ayında 345,2 milyar dolara yükselmiştir. Bu dönemde varlıklar 33,3 milyar dolar, yükümlülükler ise 53,7 milyar dolar artmıştır. Varlıklar kısmındaki artış, resmi rezervlerdeki yükselişten kaynaklanmıştır. Yükümlülüklerdeki artış, doğrudan yatırımla, portföy yatırımları, krediler ve mevduattan kaynaklanmıştır. 2025 yılında 201,9 milyar dolar olan yabancıların finansal yatırım stoku, hisse senedi, borçlanma senetleri ve mevduatlardaki artışın etkisiyle 2026 yılı ocak ayında 223,6 milyar dolara yükselmiştir.

 

ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (Milyon ABD doları)

	2025 Aralık (1)	2026 Ocak (2)	Fark   (2-1)	Farkın Kaynakları
				Ödemeler Denge. Akımı 2025 Ocak	Değerleme-Kur ve Parite Farkları
NET UYP (1-2)	-324.783	-345.190	-20.407	-8.071	-12.336
1.Varlıklar	412.989	446.316	33.327	10.491	22.836
Doğrudan Yatırımlar	75.181	75.539	358	694	-336
Portföy Yatırımları	6.394	6.394	0	1.465	-1.465
Ticari Krediler	60.646	58.615	-2.031	-2.459	428
Krediler	4.970	5.298	328	-2.318	2.646
Mevduat	77.596	78.083	487	1.113	-626
Bankalar-YP	43.936	43.362	-574	-63	-511
Diğer Varlıklar	4.181	4.229	48	0	48
Rezerv Varlıklar	184.021	218.158	34.137	11.996	22.141
2.Yükümlülükler	737.772	791.506	53.734	18.562	35.172
Doğrudan Yatırımlar	202.234	231.265	29.031	716	28.315
Portföy Yatırımları	135.204	152.096	16.892	9.857	7.035
Ticari Krediler	63.525	62.525	-1.000	-1.158	158
Krediler	237.662	241.163	3.501	3.081	-420
Mevduat	91.711	96.956	5.245	6.065	-820
TCMB	24.965	25.449	484	-277	761
Bankalar	66.746	71.507	4.761	6.342	-1.581
Diğ.Yüküm. + SDR	7.436	7.501	65	1	64
ULUSLARARASI REZERV	227.957	261.520	33.563	11.933	21.630
TCMB	184.021	218.158	34.137	11.996	22.141
Bankalar	43.936	43.362	-574	-63	-511
Y.Dışı Yerleşik Finans. Y.	201.950	223.603	21.653	16.199	5.454
Hisse Senedi	33.552	42.371	8.819	1.463	7.356
Borç Senedi	101.652	109.725	8.073	8.394	-321
Mevduat	66.746	71.507	4.761	6.342	-1.581

Kaynak: TCMB.

UYP stok değerleri, finansal varlık ve yükümlülüklere ilişkin ödemeler dengesi akım girişlerinden, farklı para birimlerinin dolara karşı değerlerindeki değişimden, Türk lirasının dolar karşısındaki değerinden, hisse senetleri, DİBS ve altın fiyatlarındaki değişimden etkilenmektedir. Stok veriler incelendiğinde, en belirgin değişimin, doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları, rezerv, kredi ve mevduat kalemlerinde olduğu görülmektedir.

2026 yılı ocak ayı ödemeler dengesi akımları incelendiğinde, doğrudan yatırımların 0,7 milyar dolar, portföy yatırımlarının 1,5 milyar dolar, mevduatın 1,1 milyar dolar, resmi rezervlerin 12 milyar dolar arttığı, ticari kredilerin 2,5 milyar dolar, kredilerin ise 2,3 milyar dolar azaldığı ve böylece toplam varlıkların 10,5 milyar dolar yükseldiği görülmektedir. Yükümlülükler kısmında doğrudan yatırımlarda 0,7 milyar dolar, portföy yatırımlarında 9,9 milyar dolar, kredilerde 3,0 milyar dolar, bankalar mevduatında 6,3 milyar dolar artış olmuş, TCMB’deki mevduatın 0,3 milyar dolar, ticari kredilerin 1,2 milyar dolar azalmasının etkisiyle toplam yükümlülüklerdeki artış 18,6 milyar dolar olmuştur. Sonuç olarak 2026 ocak ayında ödemeler dengesi finans hesabından 8,1 milyar dolar giriş olmuş ve net uluslararası yükümlülüğümüz de aynı tutarda artmıştır.

2026 yılı ocak ayında değerleme-kur ve parite farkları etkisi, varlıkları 22,8 milyar dolar, yükümlülükleri de 35,2 milyar dolar artırmıştır. Böylece değerleme-kur ve parite etkisi Net UYP’yi 12,3 milyar dolar artırıcı etkide bulunmuştur. 2026 ocak ayında doğrudan yatırım, portföy yatırımları, mevduat, kredi ve rezerve ilişkin değerleme varlık ve yükümlülükleri önemli ölçüde etkilemiştir. Altın stoklarının değerlemesi ve parite etkisi resmi rezervleri 22,1 milyar dolar artırmış ve toplam uluslararası rezervleri ise 21,6 milyar dolar yükseltmiştir. Değerleme-parite ve kur etkisi büyük ölçüde, TCMB ve diğer sektörlerin net pozisyonunda etkili olmuştur.

Uluslararası Yatırım Pozisyonundaki değişim ile Ödemeler Dengesi Tablosu birlikte değerlendirildiğinde, varlıklar bölümünde “portföy yatırımları”, yükümlülükler bölümünde “krediler”, “bankalar-mevduat” ve portföy yatırımları-borç senetleri” kalemlerinde önemli bir uyumsuzluk olduğu dikkati çekmektedir. TCMB 2024 aralık ayında portföy yatırımlarında önemli bir revizyon yapmıştır, ancak buna rağmen sorunun devam ettiği görülmektedir.

Aşağıdaki Grafik:1’de Net UYP verisi yanı sıra, değerleme-kur-parite etkisinden daha az etkilenen, doğrudan yatırımlar ve hisse senetleri hariç Net UYP ile uluslararası rezervler verisi de yer almaktadır. 2025 yılı aralık ayında -168,3 milyar dolar olan doğrudan yatırımlar ve hisse senedi hariç net UYP 2026 yılı ocak ayında -151,2 milyar dolar olmuştur. 2025 yılı sonunda 228 milyar dolar olan toplam uluslararası rezervler ise, 2026 yılı ocak ayında 261,5 milyar dolara çıkmıştır. Rezervlerdeki yükselişte, 21,6 milyar dolar civarındaki değerleme etkili olmuştur.

TCMB Net Yatırım Pozisyonu fazlası 2025 yılında 153,2 milyar dolar iken, 2026 yılı ocak ayında 186,8 milyar dolara yükselmiştir. TCMB net pozisyonundaki bu iyileşme büyük ölçüde, altın fiyatlarındaki yükseliş ve altın rezervlerine ilişkin değerlemeden kaynaklanmıştır. Bankaların 2025 yılı sonunda 124,6 milyar dolar olan net pozisyon açığı, 2026 ocak ayında 131,9 milyar dolara yükselmiştir. 2025 yılında 262 milyar dolar olan diğer sektörlerin net pozisyon açığı, 2026 yılı ocak ayında 302,3 milyar dolara yükselmiştir. Diğer sektörlerin pozisyon açıklarındaki değişim büyük ölçüde doğrudan yatırımlara ilişkin değerleme etkisinden kaynaklanmaktadır. 2025 sonunda 91,4 milyar dolar olan Genel Hükümet net pozisyon açığı ise 2026 ocak ayında 97,8 milyar dolara yükselmiştir.

KESİMLERE GÖRE NET ULUSLARARASI YATIRIM POZİSYONU (Milyon Dolar)

	2022	2023	2024	2025	2026 Oc.
Toplam Net Uluslararası Yatırım Pozisyonu	-358.269	-330.426	-347.625	-324.783	-345.190
Merkez Bankası	90.322	88.791	115.062	153.243	-186.831
Genel Hükümet	-57.244	-68.469	-83.620	-91.439	-97.814
Bankalar	-73.859	-88.877	-106.730	-124.583	-131.865
Diğer Sektörler	-317.488	-261.871	-272.337	-262.004	-302.342