MAKROEKONOMİK PERFORMANS ENDEKSİ (MPE)

2025 Yılı Ekim-Aralık Dönemi Değerlendirmesi

Hazırlayan:Zafer YÜKSELER                                                                              Sayı:31 – 4 Mart 2026

·Büyüme: 2025 yılı Ekim-Aralık döneminde GSYH yüzde 3,4 oranında büyümüştür. Bu dönemde tarım sektörü yüzde 7,2 oranında gerilerken, sanayi sektörü yüzde 0,9, inşaat sektörü yüzde 8,6, GHI-Hizmetler sektörü ise yüzde 4,2 oranında büyümüştür. İmalat sanayi katma değeri de yüzde 0,9 artmıştır. Hane halkı tüketimi yüzde 5,2, yatırımlar yüzde 5,4 artmış, kamu tüketimi ise yüzde 0,9 oranında gerilemiştir. Mal ve hizmet ithalatı yüzde 3,8 artarken, mal ve hizmet ihracatı yüzde 2,3 gerilemiştir. Net ihracatın ve stokların büyümeye katkısı negatif olmuştur. 2025 yılı Ekim-Aralık döneminde işgücü ödemelerinin GSYH içindeki payı gerilemiş ve yüzde 29,6 olmuş, net işletme artığının payı ise yüzde 43,1’e yükselmiştir.

·Enflasyon: 2024 yılı Ekim-Aralık döneminde yüzde 46,6 olan yıllık ortalama TÜFE enflasyonu, 2025 yılının aynı döneminde yüzde 31,6’ya gerilemiştir. Bu dönemde GSYH deflatörü yüzde 36,7, Yİ-ÜFE yüzde 27,3, dolar kuru ise yüzde 22,3 oranında artmıştır. TCMB ortalama fonlama maliyeti geçen yılın dördüncü çeyreğinde yüzde 48,1 iken, 2025 yılının aynı döneminde yüzde 38’e gerilemiştir.

 ·İstihdam: 2024 Ekim-Aralık döneminde yüzde 8,5 olan işsizlik oranı, 2025 yılının aynı döneminde yüzde 8,2’ye gerilemiştir. Ancak 2024 yılı Ekim-Aralık döneminde yüzde 2 artan toplam istihdam, 2025 yılında aynı düzeyde kalmıştır. Resmi işsizlik oranındaki düşüşe karşın, işsiz+zamana bağlı eksik istihdam oranı yüzde 18,9’a, atıl işsizlik oranı ise yüzde 29’a yükselmiştir.

·Dış Denge: 2024 yılı Ekim-Aralık döneminde, GSYH’nin yüzde 1,4 oranında açık veren cari işlemler dengesi, 2025 yılının aynı döneminde yüzde 2,3 oranında açık vermiştir. Bu dönemde net enerji ithalatı 13,7 milyar dolardan 12,5 milyar dolara gerilemiş, net altın ithalatı 5 milyar dolardan 6,8 milyar dolara çıkmış, cari işlemler dengesi açığı ise 5,3 milyar dolardan 10,1 milyar dolara yükselmiştir. Geçen yıla göre dış dengedeki bozulma altın ve enerji hariç cari işlemler açığındaki 4,3 milyar dolarlık artıştan kaynaklanmıştır.  Bu dönemde hizmet gelirlerindeki artış sınırlı kalırken, ihracatın ithalatı karşılama oranı da yüzde 75,6’dan yüzde 74,5’e gerilemiştir. 2025 yılı ikinci çeyreğinde, siyasi gelişmelerin etkisiyle, 197 milyar dolara gerileyen uluslararası rezervler yılın son çeyreğinde 227 milyar dolara yükselmiştir. Bu yükselişte, altın fiyatlarındaki artışında önemli bir katkısı olmuştur.

·İç Denge: 2025 yılı dördüncü çeyreğinde bütçe GSYH’nın yüzde 3,2’si kadar açık vermiştir. Aynı dönemde nakit dengesi ise GSYH’nın yüzde 2,6’sı kadar açık vermiştir. 2024 yılı Ekim-Aralık döneminde yüzde 66,6 olan vergilerin faiz dışı harcamaları karşılama oranı, 2025 yılının aynı döneminde yüzde 81,4’e yükselmiştir. 2024 yılı Ocak-Aralık döneminde yüzde 76,9 olan vergi gelirlerinin faiz dışı harcamalara oranı ise yüzde 87,8’e çıkmıştır.  2024 Ekim-Aralık döneminde yüzde 39,3 olan Hazine borçlanma faizi 2025 yılının aynı döneminde yüzde 38,8 olmuştur. 2025 Ekim-Aralık döneminde faiz dışı denge GSYH’nın yüzde 1’i, program tanımlı faiz dışı bütçe dengesi ise GSYH’nin yüzde 2,2’si kadar açık vermiştir. Ancak Ocak-Aralık döneminde faiz dışı denge GSYH’nın yüzde 0,4’ü kadar fazla vermiştir.

Tablo:1- Makroekonomik Performans Endeksi ve Bileşenlerinde Gelişmeler (1)

Alan	Gösterge	Birim	Ekim-Aralık Dönemi
			2010-21 Ort.	2023	2024	2025
1.Büyüme	GSYH Büyüme Hızı	Yıllık % Değ.	6,4	4,9	3,2	3,4
2.Enflasyon	TÜFE	Yıllık % Değ.	11,6	62,7	46,6	31,6
3.İstihdam	Genel İşsizlik Oranı	%	10,8	8,6	8,5	8,2
4.Dış denge	Cari İşl. Den./GSYH	%	-3,3	-1,4	-1,4	-2,3
5.İç Denge	Bütçe Denge. /GSYH	%	-3,1	-9,9	-7,9	-3,2
MPE		Endeks	96,5	85,5	88,5	92,2

(1)MPE, kapsamdaki 5 göstergenin ağırlıklı ortalamasıdır. MPE oluşturulurken, gösterge değerlerine 100 ilave edilmektedir. Büyüme pozitif, diğer göstergeler negatif işleme tabi tutulmaktadır. MPE oluşturulurken, büyüme %30, enflasyon %20, işsizlik %20, cari işlemler dengesi % 15, bütçe dengesi % 15 oranı ile ağırlıklandırılmıştır.

 

·Makroekonomik Performans Endeksi (MPE): 2024 yılı  Ekim-Aralık döneminde 88,5 olan MPE değeri, 2025 yılının aynı döneminde 92,2 değerine yükselmiştir. Geçen yıla göre, büyüme, enflasyon, istihdam ve iç denge göstergelerinde iyileşme,  dış dengede ise bozulma gözlenmiştir. 2025 yılı son  çeyreğinde büyüme performansı, inşaat ve GHI hizmetler sektöründe belirgin ölçüde güçlenmiş, imalat sanayi sektöründe ise yavaşlama gözlenmiştir. İşsizlik oranının gerilemesine karşın, toplam istihdam ve sanayi sektörü istihdamı geçen yıla göre gerilemiş, geniş tanımlı işsizlik oranları ise yükselmiştir. Mal ve hizmet ihracatındaki durgunluk dış dengede, faiz ödemelerindeki yükselişte iç denge açısından risk teşkil etmektedir (Tablo:2).

2025 yılı Ocak-Aralık dönemi, geçen yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında da, MPE’deki iyileşme belirgin olarak görülmektedir. Geçen yıl Ocak-Aralık döneminde 86,7 olan MPE değeri, bu yılın aynı döneminde 91,8 değerine yükselmiştir. Ancak, istihdamdaki düşüş, geniş tanımlı işsizlik oranları ve cari açıktaki yükseliş ile enflasyondaki düşüşün öngörülerin altında kalması ve döviz kurlarındaki sınırlı artış, önümüzdeki dönem açısından risk teşkil etmektedir Tablo:2).

 

 

·Makroekonomik Dengesizlik: Yukarıdaki grafikte yer alan GSYH ve MPE değerleri arasındaki fark ekonomide makroekonomik dengesizlikler hakkında da fikir vermektedir. 2010-2020 döneminde GSYH ile MPE endeks değeri arasındaki ortalama fark 8,8 puandır. Bu fark 2021 yılından itibaren belirgin ölçüde artmış ve 2021-2023 döneminde ortalama 17,9 puana yükselmiştir. Makroekonomik dengesizlik 2022 yılı genelinde 21,2 puan ile en yüksek seviyesine ulaşmış, 2024 yılında 16,6 puana gerilemiştir. 2024 yılı Ekim-Aralık döneminde 14,7 olan GSYH ile MPE arasındaki fark, 2025 yılının aynı döneminde 11,24 puana gerilemiştir.

 

 

  Tablo: 2 – Temel Ekonomik Göstergeler (Dönem Ortalamaları)

		Ekim-Aralık		Ocak-Aralık
Göstergeler	Birim	2024	2025	2024	2025
1. BÜYÜME
GSYH Büyüme Hızı	Yıllık %Değ.	3,2	3,4	3,3	3,6
Tarım	Yıllık % Değ.	7,9	-7,2	5,1	-8,8
Sanayi	Yıllık % Değ.	0,8	0,9	0,2	2,9
İmalat Sanayi	Yıllık % Değ.	1,2	0,9	-0,5	3,1
İnşaat	Yıllık % Değ.	10,3	8,6	9,9	10,8
GHI Hizmetler	Yıllık % Değ.	3,8	4,2	3,4	4,6
Yerleşik Hane Halkı Tüketimi	Yıllık % Değ.	4,7	5,2	4,3	4,1
G.S.Sabit Sermaye Yatırımı	Yıllık % Değ.	5,2	5,4	2,7	7,0
Mal ve Hizmet İhracatı	Yıllık % Değ.	-2,4	-2,3	0,1	-0,3
Mal ve Hizmet İthalatı	Yıllık % Değ.	1,6	3,8	-4,4	4,9
İşgücü Ödemeleri/GSYH	%	30,6	29,6	32,9	32,7
Net İşletme Artığı-Karma Gelir/GSYH	%	42,3	43,1	38,3	39,1
2. ENFLASYON
TÜFE	Yıllık % Değ.	46,6	31,6	58,5	34,9
Yİ-ÜFE	Yıllık % Değ.	30,1	27,3	41,1	25,4
GSYH Zımni Fiyat Deflatörü	Yıllık % Değ.	45,5	36,7	59,2	36,4
Dolar Kuru Artışı	Yıllık % Değ.	21,1	22,3	38,4	20,3
TCMB Ortalama Fonlama Maliyeti	%	48,1	38,0	50,2	42,6
3. İSTİHDAM
Toplam İstihdam	Yıllık % Değ.	2,0	0,0	3,1	-0,1
Sanayi Sektörü İstihdamı	Yıllık % Değ.	2,7	-4,2	0,5	-2,4
Hizmet Sektörü İstihdamı	Yıllık % Değ.	1,1	2,8	3,7	1,5
Genel İşsizlik Oranı	%	8,5	8,2	8,7	8,4
İşsiz+Zamana Bağlı Eksik İstihdam	%	18,5	18,9	18,2	19,6
4. DIŞ DENGE
Cari İşlemler Dengesi/GSYH	%	-1,4	-2,3	-0,1	-1,5
Altın Hariç Cari İşlemler Dengesi/GSYH	%	-0,1	-0,8	0,3	-0,3
İhracat	Yıllık % Değ.	0,5	5,3	2,4	4,4
İthalat	Yıllık % Değ.	4,5	7,0	-5,0	6,2
İhracat/İthalat	%	75,6	74,5	76,1	74,8
Toplam Uluslararası Rezervler/İthalat	Kat	2,1	2,3	2,1	2,3
5. İÇ DENGE
Bütçe Dengesi/GSYH	%	-7,9	-3,2	-4,1	-2,9
Faiz Dışı Denge/GSYH	%	-5,2	-1,0	-1,9	0,4
Program Tanımlı Faiz Dışı D./GSYH	%	-5,9	-2,2	-2,9	-0,3
Vergi Gelirleri/Faiz Dışı Harcamalar	%	66,6	81,4	76,9	87,8
DİBS Bileşik Faiz Oranı	%	39,3	38,8	36,5	39,8
Nakit Bütçe Dengesi/GSYH	%	-3,3	-2,6	-4,4	-3,4
Hazine İç Borçlanması (Net)/GSYH	%	4,3	2,0	3,4	4,0
MPE	Endeks	88,5	92,2	86,7	91,8