Sanayi Sektöründe Reel Birim Ücret-2021 2. çeyrek

 

2021 II.çeyrek işgücü göstergeleri

 

2021 YILI İŞGÜCÜ GÖSTERGELERİNE FARKLI BAKIŞ

(Zafer YÜKSELER, 18 Ağustos 2021)

            TÜİK, 2021 yılı II. çeyrek işgücü göstergelerini açıklamış bulunmaktadır. 2020 yılının aynı dönemine ilişkin temel işgücü göstergeleri karşılaştırıldığında, işgücü, istihdam ve iş başında olan kişi sayılarında olağanüstü artışlar gözlenmektedir (Bakınız Tablo:1 sütun 2020-2021 Farkı). İstihdam 2.584 bin kişi artarken, kısa çalışma ödeneği alan ve ücretsiz izne ayrılan sayılarındaki azalışın etkisiyle, iş başında olan kişi sayısı 5.721 bin kişi artmıştır. Bu dönemde işsizlik oranı, atıl işgücü oranı ve işgücüne dahil olmayan sayılarında da önemli düşüşler gözlenmiştir.

               2018 krizi ve 2020 yılında yaşanan Covid-19 salgını işgücü piyasasını önemli ölçüde olumsuz etkilemiş ve işgücü göstergelerinde ciddi dalgalanmalar yaratmıştır. Bu nedenle işgücü piyasasındaki gerçek resmi görebilmek için, 2021 II. çeyrek verisi ile kriz öncesi 2018 yılı II. çeyrek verisinin karşılaştırılmasında yarar vardır (Bakınız Tablo:1 sütun 2021-2018 Farkı). Bu dönemdeki gelişmeler incelendiğinde, 15 ve yukarı yaş nüfusunun 3 milyon artmasına karşılık, işgücünün artmadığı, istihdamın 667 bin kişi, iş başında olan sayısının ise 1.860 bin kişi azaldığı görülmektedir. İşsizlik oranı 2,1 puan, atıl işgücü oranı ise 9,8 puan yükselmiştir. İşsiz sayısı 678 bin kişi, işgücüne dahil olmayan kişi sayısı ise 2.997 bin kişi artmıştır. En olumlu gelişme kayıt dışılık oranında gözlenmiştir. 2021-2018 döneminde kayıt dışılık oranı 5,3 puan azalarak yüzde 28,7'ye gerilemiştir.

               2021-II ile 2018-II döneminde istihdam ve iş başında olan sayılarında önemli düşüşler olmasına karşın, GSYH büyümesinin devam ettiği ve üç yıllık dönemde ekonomide toplamda yüzde 12 civarında büyüme sağlandığı tahmin edilmektedir. Bu veriler, ekonomide işgücü verimliliği patlaması yaşandığına işaret etmektedir. Böyle bir ortamda, işgücüne katılımın nasıl artırılacağı ve işsizlik sorununun nasıl hafifletileceği ekonominin en temel konusunu oluşturmaktadır.

Tablo:1- Temel İşgücü Göstergeleri (Bin Kişi)

	2018 II.Çeyrek	2020 II.Çeyrek	2021 II.Çeyrek	2021-2020 Farkı	2021-2018 Farkı
1.15 ve daha yukarı Yaş Nüfusu	60.572	62.422	63.580	1.158	3.008
Erkek	29,976	30.869	31.476	607	1.500
Kadın	30.596	31.554	32.104	551	1.508
2.İşgücü	32.232	29.659	32.243	2.584	11
Erkek	21.720	20.260	21.957	1.697	237
Kadın	10.512	9.399	10.286	887	-226
3.İstihdam	29.115	25.853	28.446	2.595	-667
Erkek	19.889	17.697	19.567	1.870	-322
Kadın	9.226	8.156	8.881	725	-345
3.İş Başında Olanlar	28.422	20.841	26.562	5.721	-1.860
Erkek	19.445	14.503	18.319	3.816	-1.126
Kadın	8.977	6.338	8.243	1.905	-734
4.İşsiz	3.117	3.806	3.795	-11	678
Erkek	1.831	2.563	2.391	-172	560
Kadın	1.286	1.243	1.404	161	118
5.İşgücüne Dahil Olmayanlar	28.340	32.763	31.337	-1.426	2.997
Erkek	8.256	10.609	9.519	-1.090	1.263
Kadın	20.084	22.154	21.818	-336	1.734
6.İşsizlik Oranı (%)	9,7	12,8	11,8	-1,0	2,1
Erkek	8,4	12,6	10,9	-1,7	2,5
Kadın	12,2	13,2	13,7	0,5	1,5
7.Atıl İşgücü Oranı (%)	15,0	27,1	24,8	-2,3	9,8
Erkek	11,9	24,8	21,5	-3,3	9,6
Kadın	20,8	31,7	31,2	-0,5	10,4
8.Kayıt Dışılık Oranı (%)	34,0	30,2	28,7	-1,5	-5,3
Erkek	29,7	26,9	25,6	-1,3	-4,1
Kadın	43,3	37,3	35,4	-1,9	-7,9
Bilgi İçin (2021 Tahmindir)
GSYH (Milyar TL) ve Büyüme Oranı	436,5	384,8	469,3	% 22,0	% 11,7

SGK FİNANSMAN DENGESİ VE SİGORTALI ÇALIŞANLAR

 

SGK FİNANSMAN DENGESİ, SİGORTALI ÇALIŞANLAR VE TÜİK İSTİHDAM VERİLERİ

(2020-2021 Ocak-Nisan Dönemi)

               Bu notta, 2020 ve 2021 yılları Ocak-Nisan dönemi itibariyle SGK finansman dengesi ile SGK kapsamında çalışan sayıları ve TÜİK İşgücü Anketinden elde edilen istihdam verileri karşılaştırılacaktır. SGK Finansman dengesi, sigortalı sayısı ve istihdama ilişkin kısa değerlendirmeler ve etkileyen unsurlar aşağıda özetlenmektedir;

·        Toplam Gelirler ve Prim gelirleri: 2020 yılı Ocak-Nisan döneminde 161,6 milyar lira olan toplam SGK gelirleri, 2021 yılının aynı döneminde yüzde 13,3 oranında artarak 183,1 milyar liraya yükselmiştir. SGK’nun temel gelir kaynağını prim gelirleri oluşturmaktadır. Aynı dönemde prim gelirlerindeki artış yüzde 14,7 olmuştur. SGK kapsamında çalışan sayısı ve asgari ücret artışı dikkate alındığında prim gelirlerindeki artış oldukça düşük kalmış bulunmaktadır. Ocak-Nisan döneminde SGK kapsamında çalışan sayısı yüzde 6,9 oranında artarken,  asgari ücrette yüzde 21,6 oranında artmıştır. Bu iki veri, prim gelirlerindeki artışın yetersizliğini göstermektedir.

·        Toplam Giderler ve Açık: İncelenen dönemde, SGK toplam giderlerindeki artış yüzde 10,5 olmuştur. Bu dönemde emekli aylıkları yüzde 16,8, sağlık harcamaları yüzde 18,2 artarken, diğer giderler yüzde 35,4 oranında düşüş göstermiştir. Ocak-Nisan döneminde ortalama TÜFE enflasyonundaki artış yüzde 16 iken, diğer giderlerdeki düşüş tutarlı görülmemektedir. Toplam giderlerdeki düşük artış, SGK finansman açığında gerileme sağlamıştır. 2020 yılı Ocak-Nisan döneminde 16,4 milyar lira olan açık, 2021 yılının aynı döneminde 13,6 milyar liraya gerilemiştir.

·        SGK Kapsamında Çalışanlar: 2020 yılı Ocak-Nisan döneminde SGK kapsamında çalışan sayısı ortalama 20 milyon kişi iken, çalışan sayısı 2021 yılının aynı döneminde yüzde 6,9 oranında artarak 21,4 milyon kişiye yükselmiştir. Covid-19 krizine rağmen en yüksek artış 4/a kapsamında (eski SSK) çalışan işçilerde gözlenmiştir. Bağımsız çalışan sayısında yüzde 5,8 artış olurken, memur sayısı yüzde 1,1 artmıştır.

·        Covid-19 Salgın Önlemleri: 2020 Nisan ayında Covid-19 salgınının istihdam ve üretim üzerine olumsuz etkilerini gidermek amacıyla “kısa çalışma ödeneği” uygulaması kolaylaştırılmış ve yaygınlaştırılmıştır. Ayrıca işçi çıkarma yasağı getirilmiş ve “ücretsiz izne ayrılanlar için nakdi ücret desteği” uygulaması başlatılmıştır. Bu iki uygulama SGK prim gelirleri üzerinde etkili olurken, SGK kapsamında çalışan sayıları ve TÜİK toplam istihdam verilerini üzerinden etkili olmamıştır. Kısa çalışma ödeneği ve nakdi ücret desteği alan kişiler, SGK 4/a sigortalı çalışan kapsamında ve TÜİK istihdam verisi kapsamında tutulurken, sigorta prim ödemesi yapmamaktadırlar. Bu nedenle, sigortalı çalışan ve istihdam sayısında önemli bir artış gözlenirken, bu artışlar prim tahsilatına yansımamaktadır. Uygulamanın başlatıldığı 2020 yılı Nisan ayında, 3.243 bin kişi kısa çalışma ödeneği, 880 bin kişi de nakdi ücret desteği almıştır. Ancak Ocak-Nisan dönemi ortalaması dikkate alındığında, bu uygulamadan 2020 yılında 1.066 bin kişi yararlanırken, 2021 yılı aynı döneminde bu sayı 2.053 bin kişiye yükselmiştir. Kısa çalışma ödeneği ve nakdi ücret desteği alan kişiler hariç, “fiilen prim ödeyen” kişi sayısı 2020 Ocak-Nisan döneminde ortalama 18.952 bin kişi iken, bu sayı yüzde 2,1 oranında artarak 2021 Ocak-Nisan döneminde 19.347 kişi olmuştur.

·        TÜİK İstihdam Verisi: 2020 yılı Ocak-nisan döneminde ortalama toplam istihdam 26,306 kişi iken, bu sayı 2021 yılının aynı döneminde yüzde 4,8 oranında artarak 27.564 bin kişiye yükselmiştir. Bu dönemde ortalama kayıt dışılık oranı yüzde 29,87’den yüzde 28,17’ye gerilemiştir. Bu veriye göre, kayıtlı istihdam 2021 yılında yüzde 7,3 oranında artarak, 18,4 milyon kişiden 19,8 milyon kişiye yükselmektedir. Kayıt dışılık oranından hesapladığımız TÜİK’in kayıtlı istihdamı ile SGK kapsamında çalışan sayıları arasında önemli bir fark olduğu görülmektedir.  

·        Genel Değerlendirme: SGK ve TÜİK verileri birlikte değerlendirildiğinde, kayıtlı istihdama ilişkin veriler arasında uyumsuzluk olduğu görülmektedir. Ayrıca, yeni uygulama ve düzenlemelerin gerektirdiği ilave bilgilendirmelerin kamuoyuna yapılması ihtiyacı bulunmaktadır. Kısa çalışma ve ücretsiz izin uygulamasının, SGK çalışan ve prim gelirlerine etkisini görebilmek için, SGK’nun fiilen prim ödeyen sayılarına ilişkin verileri açıklamasında da yarar görülmektedir.

SGK GELİR-GİDER DENGESİ, SGK KAPSAMINDA ÇALIŞAN SAYILARI VE İSTİHDAM

		Ocak-Nisan Dönemi Ortalaması
		2020		2021	% Değişim
1.TOPLAM GELİRLER (Milyon TL.)		161.646		183.079	13,3
Prim Gelirleri		105.143		120.604	14,7
Yapılandırma		737		10.677	1.348,7
Devlet Katkısı		30.421		35.248	15,9
Faturalı Ödemeler ve Ek Karşılıklar		17.681		7.820	-55,8
Diğer Gelirler		7.764		8.730	12,4
2.TOPLAM GİDERLER (Milyon TL.)		178.032		196.643	10,5
Emekli Aylıkları		111.133		129.798	16,8
Sağlık Harcamaları		44.061		52.085	18,2
Diğer Giderler		22.838		14.760	-35,4
3.AÇIK (Milyon TL.)		-16.386		-13.564	-17,2
SGK KAPSAMINDA ÇALIŞANLAR (Bin Kişi)		20.018		21.400	6,9
4/a		14.138		15.327	8,4
4/b		2.766		2.926	5,8
4/c		3.114		3.147	1,1
TÜİK İŞGÜCÜ ANKETİ (Bin Kişi)
Toplam İstihdam	26.306		27.564		4,8
Kayıt Dışılık Oranı (%)	29,87		28,17		-1,70 puan
Kayıtlı İstihdam	18.448		19.799		7,3
Kayıtlı İstihdam/SGK Kapsamı (%)	92,16		92,52		+0,36 puan
KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİ VE NAKDİ ÜCRET DESTEĞİ ALANLAR
Kısa Çalışma Ödeneği (Bin Kişi)	809		1.244		53,8
Nakdi Ücret Desteği Alanlar (Bin Kişi)	220		846		284,5
TOPLAM	1.066		2.053		92,6
FİİLEN PRİM ÖDEYENLER (Bin Kişi)	18.952		19.347		2,1
Hatırlatma
ASGARİ ÜCRETİN İŞVERENE MALİYETİ (TL.)		3.605		4.382	21,6
Asgari Ücretten SGK Prim Kesintisi		1.015		1.234	21,6
TÜFE (Ocak-Nisan Ortalaması)		449,87		521,78	16,0